કોન્ગ્રેચ્યુલેશન્સ ! તમે જીવો છો !

| સંદેશ | સંસ્કાર પૂર્તિ | લોલમ લોલ | ૨૩-૧૨-૨૦૧૨ | અધીર અમદાવાદી |

૨૧મી ડિસેમ્બરે જો દુનિયાનો અંત થશે તો? આ ચિંતામાં ભૂરિયાઓની ઊંઘ છેલ્લા વરસથી હરામ થઈ ગઈ હતી. અંગ્રેજી ફિલ્મોમાં આમેય દુનિયા અને ખાસ કરીને અમેરિકા પર આફત ઉતરતી હોય એવાં થીમ બહુ પોપ્યુલર છે. કોક ભૂરિયો હીરો બધાને ‘લેટ્સ ગેટ આઉટ ઓફ હિઅર’ એવું બોલતો ધક્કા મારતો છેલ્લે બચાવી લાવે અને પછી ખાધું, પીધું અને જાડા થયા એવી સ્ટોરી હોય. પણ આ વખતે વાત થોડી સીરીયસ હતી. મય કેલેન્ડર ડિસેમ્બરમાં પૂરું થાય છે એ સંકેતને આધારે દુનિયાનો અંત આવવાનો છે એવી વાત ચાલી છે. પણ તમે આ લેખ વાંચો છો, એટલે એવી કોઈ ઘટના બની નથી પણ આ ‘થશે કે નહીં થશે’ વચ્ચે દુનિયામાં કેવી અફરાતફરી મચી ગઈ છે એની થોડી રમૂજી કલ્પના. 

દુનિયા એકવીસમી ડિસેમ્બરે અંત થવાની છે એ સાંભળીને અમુક લોકોએ ડિસેમ્બર મહિનાની પહેલી તારીખથી રજા મૂકી ક્રેડીટ કાર્ડની થપ્પી લઈ વર્લ્ડ ટુર પર નીકળી પડ્યા હતાં. ફરવાનું પણ થઈ જાય અને દુનિયાનો અંત આવશે એટલે ક્રેડીટ કાર્ડના બિલ પણ નહિ ચૂકવવાના! નોકરી પણ ગઈ તેલ લેવા. વેપારીઓએ પણ આ ડિસેમ્બર મહિનામાં ‘એક મહિને રૂપિયા દઈશ’ એ વચન સાથે માર્કેટમાંથી માલ ઉપાડ્યો હતો. છેલ્લા બે મહિનામાં કારનું સેલ્સ, અને એ પણ લોન પર લીધી હોય એવી, ખાસું વધ્યું એનાં કારણો પણ કદાચ એજ હશે. ઇન્શ્યોરન્સ કંપનીના પ્રીમિયમ અમુક લોકોએ ભર્યા નથી, કારણ કે ક્લેઈમ કોણ મૂકશે અને કોણ ચૂકવશે એ બાબતે પ્રજા દ્વિધામાં હતી. 

દુનિયાનો જો ખરેખર આમ કોઈ નિર્ધારિત સમયે અંત આવવાનો હોય તો મરજી મુજબ જીવી શકાય, ભલે થોડાં સમય માટે તો થોડાં સમય માટે. એટલે પહેલી ડિસેમ્બરથી અમુક કર્મચારીઓએ બોસની ચમચાગીરી કરવાનું બંધ કરી દીધું હતું. બોસના શર્ટના ખોટા વખાણ ન કરી, બોસનાં પ્રેઝન્ટેશન દરમિયાન પૂછવા જેવા પ્રશ્નો પૂછી, બોસનાં ફોનના જવાબ ઘેર ગયા પછી ન આપી અને બોસનાં પર્સનલ કામ કરવાની ના પાડી એમણે સાચી મુક્તિ મેળવી લીધી હતી. જોકે દરેક બોસનો કોઈ બિગ બોસ હોય છે, એટલે બોસ આ બિગ બોસનાં ઓર્ડરનું ઉલ્લંઘન કરી બદલો વાળી લેતા જોવાં મળ્યા હતાં. જોકે સરકારી કર્મચારીઓની કામ કરવાની પદ્ધતિમાં કોઈ ફેરફાર જોવાં મળ્યો નહોતો.

અને પતિ સમુદાય આ અમુલ્ય તક જતી કરે? અમુક તકવાદી પતિઓએ સાસરિયાને લેવા મૂકવા જવાની કારસેવા અને બાઈકસેવા પ્રલય-ભય આગળ પત્ની-ભય તુચ્છ હોઈ બંધ કરી દીધી હતી એવા સમાચાર મળે છે. અમુકે તો બહારગામથી આવતાં સાસરિયાંને સીધાં બસના નંબર આપી દીધાં હતાં, અને સામાન સાથે આવતાં સાસરિયાને ‘રિક્ષામાં આવી જજો, ૨૪ કલાક મળે છે’ એવું પણ બિન્દાસ્ત કહી દીધું હતું. અમુકે તો આખો દિવસે પિયરીયા સાથે ફોન પર ચોંટી રહેતી પત્નીને નીડર બનીને કહી દીધું હતું કે ‘કલાક થયો, તું જમવાનું પીરસે છે કે હું બહાર જમી આવું, એકલો?’ તો અમુક રસિક પતિઓ પત્નીની સુંદર સહેલીના બેફિકર વખાણ પણ કરતાં જોવાં મળ્યા હતાં કે ‘તારી ફ્રેન્ડ સુષ્મા હસે ત્યારે બહુ ક્યુટ લાગે છે, સાચ્ચે, તારા સમ બસ !’. 

જોકે તલાશનાં આમીર ખાનની જેમ આસપાસ બનતી સાંકેતિક ઘટનાઓનું સર્વાંગ અવલોકન કરતાં ૨૧ ડિસેમ્બરે દુનિયાનો અંત આવવાનો નથી એની અમને અંતઃસ્ફૂરણા થઇ ગયેલી. જેમ કે, સરકારી કોન્ટ્રાક્ટર મલાઈવાળું કામ કર્યા બાદ બાકીનું કામ રઝળતું છોડી ચાલ્યો ગયો એ જોઈ અમને થયું કે આ માયન પ્રજાતિનું કેલેન્ડર પણ કદાચ કોઈ સરકારી કોન્ટ્રાક્ટરે બનાવાયું હોય અને અધૂરું છોડી દીધું હોય! દુનિયા આખી ડૂમ્સ-ડેનાં વિચાર માત્રથી ફફડતી હતી ત્યારે એક અમદાવાદી નારીને (કોણ એ ન પૂછો તો સારું!) છાપામાં કૂપનો ચોટાડતી જોઈ અમને વિશ્વાસ થઈ ગયો કે આ હકારાત્મક નારીની મજૂરી ભગવાન એમ કઈ એળે નહીં જ જવા દે! અને ત્રીજો સૌથી મહત્વનો સંકેત એ હતો કે, આટઆટલા પ્રચારો અને લોહીઉકાળા કરી માંડ જીતેલા સર્વશક્તિમાન નેતાઓ ખુરશીગ્રસ્ત થાય એ પહેલા તો દુનિયાનો અંત આવવા દે?  આમ છતાં દુનિયાના સૌથી વધું ફફડું દેશ અમેરિકાનાં ફફડાટથી અમે પણ એમ માનવા લાગ્યા હતાં કે બાવીસમીની સવારે રંભા, મેનકા કે ઉર્વશીનાં પાયલના રણકાથી ઉઠવા મળશે. પણ ફરી એકવાર દુધવાળાએ સવારે ઘંટડી મારી અને અમે હજી પણ આ એજ જૂની દુનિયામાં જ વાસ કરીએ છીએ એની ખાતરી કરાવી દીધી.

ડ-બકા

તારા અધર ને ગાલોના ગુલાબી રંગ સામે,

શેડકાર્ડનો ગુલાબી રંગ લાગે છે ફિક્કો બકા.

ઇલેક્શન બિઝનેસ

| મુંબઈ  સમાચાર | વરાઇટી સપ્લીમેન્ટ | લાતની લાત ને વાતની વાત | ૧૬-૧૨-૨૦૧૨ | અધીર અમદાવાદી |

આ ઇલેક્શનમાં પહેલી વખત વિદેશીઓ ગુજરાતમાં ઇલેક્શન જોવાં ઉતરી આવ્યા છે. આને ઇલેક્શન ટુરીઝમ એવું રૂપાળું નામ આપવામાં આવ્યું છે. આમેય શિયાળો છે, એનઆરજી અને વિદેશી પક્ષીઓ પણ આ ઋતુમાં જ ગુજરાત પર ઉતરી આવતાં હોય છે, પણ આ કંઇક નવું સાંભળ્યું. ગુજરાતી પ્રજા વેપારી પ્રજા તરીકે પંકાયેલી છે, એમાં ઇલેક્શનમાં ધંધો શોધી કાઢે તો એમાં ખોટું શું છે? એમાંય રાજકારણ એ હવે લાખો કરોડોનો ધંધો છે તો નાના મોટા ધંધાઓ એમાં સમાઈ જાય એ તો ખુશ થવાની બાબત છે. એટલું જ નહિ, ચૂંટણી બાદ ચૂંટાયેલ પક્ષ રોજગારીની તક ઊભી થવા બાબતે કાયદેસર જશ પણ ખાટી શકે છે.

ચૂંટણી પંચની ખર્ચ મર્યાદાનો કાયદેસર રીતે ભંગ કર્યા વિના પણ પાર્ટી ખર્ચા કરે છે. એનાંથી લોકલ ઇકોનોમીને ઘણો ફાયદો થાય છે. હમણાં જ અમે એક લગ્નમાં ગયા તો ઊભા લગ્ન ચાલતા હતાં. આખા સમારંભમાં ગણતરીની જ ખુરશીઓ હતી. અડધો કલાક તો હું ઊભો રહ્યો અને બારીની ધાર પર અડધું શરીર ટેકવી કઈંક રાહત મેળવવાની કોશિશ કરી જોઈ. એ પછી પણ ખુરશી તો ન જ મળી પણ જાણકારી મળી કે કોઈ મોટા નેતાની સભા છે એ કારણે આખા શહેરની ખુરશીઓ ત્યાં અપાઈ ગઈ છે. ઇલેક્શન આવે એટલે મંડપવાળાને ઠેરઠેર સ્ટેજ અને સભા સજાવવાના કામ મળે. જોકે આ રાજકીય પાર્ટીઓ પાસેથી મંડપવાળા પેમેન્ટ કઢાવતા કઈ રીતે હશે તે જાણકારી અમારી પાસે નથી. જો કોઈ ડેકોરેટર એમની પાસેથી પુરા રૂપિયા કાઢવી શક્યો હોય તો આઈ.આઈ.એમ. જેવી સંસ્થાએ એનાં કેસ સ્ટડી બનાવવા જોઈએ!  

ભાષણો કરીને જેમનો અવાજ ખોખરો થઈ ગયો હોય, જેઓ વાંચીને ભાષણ કરે છે, અથવા દેખાવથી પણ જે બદમાશ લાગતા હોય તેવા નેતાની સભામાં મંડપવાળા, સાઉન્ડવાળા, મીડીયાવાળા, ટીકીટવાળા અને એમનાં ઘરવાળા સિવાય કોણ જાય અને શું કામ જાય? એટલે જ ચૂંટણી ટાણે તમારે જરૂર છે માત્ર સો બસો નવરાઓની. ચા-પાણીનાં ખર્ચમાં અને મફત મુસાફરી કરાવો તો ‘બેઠાં કરતાં બજાર ભલુ’ના દાવે કહો ત્યાં આવવા તૈયાર લોકો હોય તો તમે મેનપાવર સપ્લાય એજન્સી ખોલી શકો છો. આજકાલ ફિલ્મસ્ટાર્સ પ્રચારમાં આવે છે એટલે મોટેભાગે પ્રજા સ્ટાર્સને જોવાની લાલચે મફતમાં આવી જાય. તમારે ખર્ચો માત્ર ચા અને પાણીના પાઉચનો. પાછું એક જિલ્લામાં એક જ દિવસમાં જો બે મોટી સભાઓ હોય તો તમને ભાવતાલ કરવાની પણ તક મળી શકે. છે ને મસ્ત ધંધો?

ચૂંટણી અમદાવાદમાં હોય કે મહેમદાવાદમાં, ચૂંટણી તકવાદને પ્રોત્સાહન આપે છે. આ તકવાદી સમર્થકો પાર્ટી કેપ, ખેસ, રીસ્ટ બેન્ડ જેવી આઇટમ્સ પહેરીને ફરે છે. લગ્નમાં સાફા પહેરીને ફરતાં જાનૈયા જેવા લાગે આ સમર્થકો. પણ આ આઇટમ્સ ચાઈનીઝ ન હોવા છતાં તકલાદી હોય છે. પ્રસાદિયા પેંડાની જેમ ખેસની ક્વોલીટી પણ થર્ડ ક્લાસ હોય છે, ખાસ કરીને કાચાં રંગને લીધે એ પાછળથી પોતું કરવાના કામમાં પણ નથી આવતાં. એટલે જ આમાં કંઇક વૈવિધ્યની જરૂર છે. અમને લાગે છે કે જો માર્કેટમાં નકલી પૂંછડીઓ ફરતી કરવામાં આવે તો ઘણાં તકવાદીઓ આ પૂંછડી લગાડીને ફરી શકે અને જરૂર પડે ત્યારે અમુક તમુક ઉમેદવારના સમર્થનમાં ઉંચી કરી શકે કે હલાવી શકે. અમુક મોટા ગજાના નેતાઓ પણ પાર્ટી હાઈકમાન્ડની હાજરીમાં આ પૂંછડી લગાવીને સ્ટેજ પર બેસી શકે. આ પૂંછડીઓ માર્કેટ ડિમાંડ મુજબ જુદાં જુદાં રંગની હોઈ શકે. નકલી પૂંછડી કમરપટ્ટાની જેવી રીવર્સીબલ પણ હોઈ શકે, સવારે એક પાર્ટીની સભામાં એ લીલા રંગની, બીજી પાર્ટીના કાર્યાલયના ઉદઘાટનમાં પીળા રંગની અને ત્રીજી પાર્ટીની મીટીંગમાં જતાં જતાં રસ્તામાં જ કેસરી રંગની કરી શકાય!

મતદારો ફ્રી ગિફ્ટથી રીઝે એટલું વાતો અને વચનોથી નથી રીઝતાં. વર્ષોથી દારૂ, સાડી, ધોતિયાં અને રોકડ ગિફ્ટ આઇટમ્સમાં પોપ્યુલર છે. જો કે આ લ્હાણી કરવામાં પંચ વચ્ચે આવે છે. એટલે આવા કામ આઉટ સોર્સ કરવા એજન્સીઓની ડિમાંડ છે. એજન્સી દરેક પાર્ટીની જરૂરિયાત અને થીમ મુજબ વસ્તુઓ વહેંચે. જેમ કે એક બ્રાન્ડનો સિમેન્ટ લોકોને વહેંચવામાં આવે તો લોકો એ સિમેન્ટથી જાતે ઘર બનાવી દે, વોટ પણ આપી દે અને પાછળથી ઘર આપવા માટે મહેનત ન કરવી પડે. અમુક પાર્ટી યુવાનોને ક્રિકેટ રમવાની કીટ અને એ ન પોસાય તો ધોકા આપી શકે, જેથી યુવા’ધણ’ ઉપરાંત ગૃહિણીઓ પણ ખુશ થાય. વિકાસના એજેંડાની  વિરોધી એવી કોઈ પાર્ટી પેટ્રોલ વગર ચાલતું દ્વિચક્રીય વાહન લોકોને ભેટમાં આપી શકે. તો રીસ્ટ બેન્ડ સિવાય કાંડા પર બંધાય એવી બીજી આઇટમ પાર્ટી વતી એજન્સી ભેટમાં આપી શકે. અને ઘરકામ કરતાં ગૃહિણીઓના હાથને નુકસાન ન થાય એ માટે હેન્ડ ગ્લોવ્ઝ પણ કોઈ આપી શકે. જેવી જેની પહોંચ!

અને શિક્ષણ પણ જયારે એક ધંધો જ છે ત્યારે જો કોઈ લાંબા ગાળાનું વિચારતું હોય તો કોઈ એમબીએ-ઇલેક્શન જેવો કોઈ કોર્સ પણ શરુ કરી શકે. આ કોર્સમાં ઇલેક્શન ઇકોનોમિક્સ, ઇલેક્શન ફાઈનાન્સ, ઇલેક્શન માર્કેટિંગ, ઇલેક્શન હ્યુમન રિસોર્સીઝ મેનેજમેન્ટ અને ઇલેક્શન સ્ટ્રેટેજિક મેનેજમેન્ટ જેવા વિષયો ભણાવી શકાય. આ કોર્સમાં વિદ્યાર્થીઓની કોઈ કમી ન રહે કારણ કે નેતાના છોકરાં નેતા જ બનતા હોય છે. આવા કોર્સમાં ભણાવવામાં પ્રોફેસર્સ ઉપરાંત પ્રોફેશનલ્સ અને નેતાઓને વિઝીટીંગ ફેકલ્ટી તરીકે બોલાવી શકાય. આ કોર્સ કરેલાને નોકરી-ધંધો કરવાની વિપુલ તકો ઉપલબ્ધ છે એ શું કહેવાની જરૂર છે?