Wednesday, May 17, 2017

વાયરા વણજોઈતા વાઇરસના

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી ૧૭-૦૫-૨૦૧૭

દેશ વિદેશના લાખો કમ્પ્યુટરને એક વાઈરસ દ્વારા હાઈજેક કરવામાં આવ્યા છે. કમ્પ્યુટરોમાં સંગ્રહ કરેલી લાખો ફાઈલોને લોક કરી દેવામાં આવી છે. રૂપિયા આપો તો તાળું ખુલે નહીતર કોમ્પ્યુટરમાં રહેલી માહિતી કાગળ નહીં પણ વર્ચ્યુઅલી હવા થઇ જાય. આ સાયબર ખંડણી પાછી પૈસાથી ખરીદેલા ભેદી ડીજીટલ બીટ-કોઈનના સ્વરૂપે આપવાની છે. ભેદી એટલા માટે કે બીટકોઈનની આપ-લેને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે કોઈ સત્તાવાર તંત્ર નથી. એટલે સુધી કે આ બીટ-કોઈનનો શોધક સતોશી નાકામોટો નામના શખ્શની સાચી ઓળખ કરવાની પણ બાકી છે. છતાં આખું તંત્ર ૨૦૦૯થી ચાલે છે! એક સમયના ખેતીપ્રધાન દેશના કમ્પ્યુટર નિષ્ણાતો સમસ્યાનો હલ શોધવામાં લાગ્યા છે. આવી જ રીતે આપણી જીંદગીમાં પણ ઘણા વાઈરસ આપણી જાણ બહાર ઘુસી જાય છે, જેને કાઢવા માટે મોટી કિંમત ચૂકવવી પડે છે. તમાકુ અને ધુમ્રપાન આમાં ટોચ પર છે.

વાઈરસ એ છે જે તમારે જાપાન જવું હોય અને ચીન પહોંચાડી દે. એને વ્યાખ્યામાં બાંધવો મુશ્કેલ છે. તાત્ત્વિક રીતે વાઈરસ એટલે ફ્રી સોફ્ટવેર સાથે ડાઉનલોડ થતો કોસ્ટલી કચરો. એટલે એક રીતે જોઈએ તો વાઈરસ એટલે પતિ સાથે મફત મળતા સાર વગરના સાસરીયા કહી શકાય. બાય વન ગેટ મેની ફ્રી! વાઈરસ એટલે ચોપરાની ફિલ્મમાં જોવા મળતો ઉદય ચોપરા અને એકતા કપૂરની ફિલ્મમાં જોવા મળતો તુસ્સાર કપૂર. વાઈરસ એટલે કોયલના માળામાં ઉછરતા કાગડાના બચ્ચા. વાઈરસ એટલે પુસ્તકમેળામાં જોવા મળતા કેરિયર કાઉન્સેલિંગના સ્ટોલ. વાઈરસ એટલે સાહિત્યકારોના પ્રવચન વચ્ચે નેતાનું ભાષણ. જેમ મેટ્રીમોની સાઈટ પર પ્રોફાઇલમાં કાચો કુંવારો લખ્યું હોય એવો પરપ્રાંતીય છોકરો પરણ્યા પછી અગાઉ પરણેલો નીકળે એમ વાઈરસ ઘણીવાર નિર્દોષ દેખાતી કોમ્પ્યુટર ફાઈલના સ્વરૂપે હોય છે જેને ખોલ્યા પછી એ પોતાનું પોત પ્રકાશે છે. આવા વાઈરસ વણજોયતા જ હોય.

પ્રેમની જેમ વાઈરસ એ અનુભૂતિનો વિષય છે. જે રીતે ગુજરાતી સુગમ સંગીતના સંચાલકો સત્તાવનમી વાર ‘સાંવરિયો ...’ અને અઠ્ઠાણુમી વાર ‘આંખનો અફીણી...’ ગીતને રજુ કરતી વખતે થાક્યા વગર અલગ અલગ રીતે બોલી શકે છે, એમ જ એ જો વાઈરસ વિષે વાત કરે તો એમ કહે કે વાઈરસ એ વા વગર ફેલાતો એવો રસ છે જે પીને મદમસ્ત થવાને બદલે ત્રસ્ત થઈ જવાય છે. બીજો એમ પણ કહે કે વાઈરસ એટલે વાય-રસ, અંગ્રેજી કક્કો-બારાખડીમાં આવતો છેલ્લેથી બીજો આવતો ‘વાય’ નામનો દસમો અળખામણો રસ. તો કોઈ સાઉથ-વેસ્ટ ગુજરાતમાં વસતા લેખકડાને જો વાઇરસનું રસદર્શન કરવાનું કહેવામાં આવે તો એ એમ કહે કે કમ્પ્યુટરની (જો તમને વાપરતા આવડતું હોય તો) માયાવી સેન્સરમુક્ત દુનિયામાં અડાબીડ ઉગેલા વેબજાળાની વેવલા બિરાદરો દ્વારા થતી લાળઝાંણ મુલાકાતપશ્ચાત આવતા કુંવારી કોડભરી કેરેબિયન કન્યાઓના લસ્ટફુલ ઇન્વીટેશન ઉપર જયારે ક્લિક કરવાના અભરખા જાગે ત્યારે જંક જાહેરાતો જ્યાં ત્યાં દેખા દે અને ઓપરેટીંગ સીસ્ટમ વિદેશી સ્કી-ફી ફિલ્મોમાં બતાવતી કોમ્પ્લેક્સ કરામતો વગર મહેનતે કરી બતાવે એવી અત્યારના યુવાધન જેવી બિન્દાસ અને બીસ્ટફૂલ અવસ્થાના સર્જક એટલે વાઈરસ. વાતમાં ટપ્પો ના પડ્યો ને? અમને પણ નથી પડ્યો. અહીં વાત વાઇરસની છે. તમે શું સમજ્યા? લેખકોનું કામ છે એટલે એ લખે. આપણે એમાં ઊંડા ઉતરવા જઈએ તો આપણા મગજમાં ‘વિચાર વાઈરસ’ લાગી જાય.

વગર નિમંત્રણે ટપકી પડતો હોઈ વાઇરસને અતિથી કહેવાનું મન ગમે તેને થાય. એ કહીને નથી આવતો એ એની ખાસિયત છે. અતિથી બહુ ઓવરરેટેડ શબ્દ છે. કાઠીયાવાડમાં અતિથિનો મહિમા ગાતાં જેટલા ગીતો છે એટલા જ આપણે ત્યાં મહેમાન વિશેના જોક્સ પણ ચાલે છે; ખાસ કરીને જામી પડેલા મહેમાનો ઉપરના. આપણા આંગણીયા પૂછીને કોઈ આવે તો એને આવકારો દેવાના ગીતો લખવા એક વસ્તુ છે પણ એવા અતિથી તમારા કમ્પ્યુટરમાં ઘૂસીને ડેટાની ડસ્ટ કરી નાખે તેનું ચાંદલા કરીને સ્વાગત કરવાને બદલે એન્ટીવાઈરસ વડે કચુમ્બર કે સીઝન છે એટલે છૂંદો જ કરવો વધુ યોગ્ય છે. પણ એમ વાઇરસને પકડીને ધોઈ નાખવો એ રીંગણના લીસ્સા ચમકદાર ભુટ્ટાને સાફ કરવા જેટલું સરળ નથી હોતું.

વાઈરસ મહેમાનની જેમ જતા જતા છોકરાને વીસ કે પચાસની નોટ પકડાવીને નથી જતો, એ તો પડ્યો પોદળો ધૂળ લઈને જ ઉખડે એમ કાઢતી વખતે એ યજમાનને ખર્ચ ક્યાં તો નુકસાન કરાવીને જાય છે. એક રીતે જુઓ તો વાઈરસ એ વોટ્સેપ ગ્રુપમાં રાત-દિવસ જોયા વગર જુના, લાંબા, ચવાઈ ગયેલા, બાલીશ ફોરવર્ડઝની ઝાડી વરસાવતા નવરા વડીલ જેવા હોય છે. એ તમારી નજર હેઠળ એમનો કારોબાર ચલાવતા હોય છે. જેમ કોમ્પ્યુટર વાઈરસ ફાઈલની સાઈઝ વધારી દેતા હોય છે એમ એ તમારા મોબાઈલનું સ્ટોરેજ એમના જંક મેસેજીસથી ભરવું એમની ફિતરત છે. પણ વોટ્સેપ ગ્રુપમાં મેસેજરૂપી વ્હાલ વરસાવતા વડીલની જેમ વાઈરસનો કોઈ ઈલાજ નથી. કારણ કે વાઈરસ છે તો એન્ટીવાઈરસ કંપનીઓનો ધંધો છે !

ધંધામાં સદા અગ્રેસર ગુજરાતીઓ વાઈરસ નામના પ્રોબ્લેમને ઓપોર્ચ્યુનિટીમાં ફેરવી નાખવા વાઇરસના નામ ગુજરાતી ફિલ્મ ટાઈટલમાં વાપરે તો? તો આપણ ને અગામી વર્ષમાં ‘વાયરા વણજોયતા વાઈરસના’, ‘વાઈરસના રસ પીધા મેં જાણી જાણી’, ‘વાંકાનેરનો વાઈરસ’, ‘વિસામા વાઈરસ વગરના’ તો અર્બન ગુજરાતી ફિલ્મ સમાજ ‘બ્રાઈટ સાઈડ ઓફ વાઈરસ’, ‘કેવી રીતે કાઢીશ વાઈરસ’ અને ગુજરાતી નાટકમાં ‘વાઈફ નામે વાઈરસ’ કે ‘ગુજ્જુભાઈએ વાઈરસ ભગાડ્યા’ સાંભળવા ના મળે તો જ નવાઈ!

મસ્કા ફન
હંસા : પ્રફુલ વોટ ઈઝ વાયરસ ?

પ્રફુલ : વાયરસ હંસા, તું રોજ રોજ રસ રોટલી બનાવે તો બાપુજી કંટાળી ને શું કહે છે?

હંસા : વ્હાય રસ ? વાય રસ ? .... અહં ...

Wednesday, May 10, 2017

લગ્નપ્રસંગની ભેટ

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી ૧૦-૦૫-૨૦૧૭

લગ્નપ્રસંગે કન્યાને શું ભેટ આપવી એ મૂંઝવણનો મધ્યપ્રદેશના મંત્રી ગોપાલ ભાર્ગવે અંત લાવી દીધો છે. એમણે એક સમૂહ લગ્નમાં કન્યાઓને જેના ઉપર ‘શરાબીઓને સીધા કરવા માટે ભેટ’ છાપેલું હોય એવા લાકડાના ધોકા ભેટ આપ્યા છે. ઉપરથી આશ્વાસન પણ આપ્યું છે કે તમે આનો ઉપયોગ તમારા શરાબી પતિની ધોલાઈ માટે કરશો તો પોલીસ તમને નહીં પકડે. સૌ જાણે છે કે પોલીસ પાસે ક્યાં ઓછા કામ છે કે એ કોઈના ઘરેલું મામલામાં દખલ કરે? એમાય કયો દારુડીયો પતિ ફરિયાદ કરવા જવાનો છે કે મારી પત્ની ધોકાથી મારી ધોલાઈ કરે છે, અને એ પણ પાણી નાખ્યાં વગર? જોકે મધ્યપ્રદેશમાં થયું તેવું ગુજરાતમાં થઈ શકે તેમ નથી. કારણ કે આપણે ત્યાં દારૂડિયા પતિ થીયોરેટીકલી એક્ઝીસ્ટ કરતા નથી. આપણે ત્યાં દારૂબંધી છે ને એટલે. આમ છતાં ગુજરાતી પતિઓ સીધા કરવાને લાયક છે જ એમાં કોઈ બેમત નથી. અહીં કવિ સ્ત્રી વાચકોની સહાનુભુતિ ઉઘરાવી રહ્યા છે એમ સમજવું! 
 
Add caption
તુલસીદાસજીએ પતિને મારવા માટે ધોકો વાપરવો કે નહીં તે અંગે કંઈ લખ્યું નથી. પરંતુ આપણે ત્યાં સીતાજી લવિંગ કેરી લાકડીથી રામને મારે છે, અથવા તો વેર વાળે છે એવા ગીત લખાયા છે. અહીં લવિંગ એ પ્રતિક છે. આપણે ત્યાં લવિંગ વઘારમાં નખાય છે. ગુજરાતી મિડલક્લાસ પતિ સાથે વેર વાળવા માટેનો સૌથી સરળ ઈલાજ એના જીભના ચટાકાને કાબુમાં લેવાનો છે. જો પતિ બહુ ઉછળતો હોય તો દાળમાં મીઠું સહેજ વધારે કે ‘ટામેટા ખલાસ થઈ ગયા છે, અને આંબલીથી મમ્મીને સોજા આવે છે’ પ્રકારની ઘીસીપીટી દલીલ કરીને ભલીવાર વગરની દાળ પધરાવી દેવાનો ઉપાય વર્ષો જૂનો અને હજુપણ અકસીર છે. ટૂંકમાં ગુજરાતી સ્ત્રીઓએ ધોકાવાળી કરવાની જરૂર નથી. આમેય ગુજરાતીઓની છાપ મારામારી કરનારી નથી. આપણી આઈપીએલમાં આપણી ટીમ હોઈ શકે, કારણ કે એમાં કમાણી છે, પરંતુ લશ્કરમાં આપડી અલગ બટાલીયન ન હોય.

ગાંધીનું ગુજરાત શાંતિપ્રિય રાજ્ય તો છે જ સમૃદ્ધ પણ છે, અહીં ઘેરઘેર વોશિંગમશીન આવી ગયા છે. ધોકો હવે મિડલકલાસના લોકો પણ નથી વાપરતા. એટલે ધોકો આપવાનો સવાલ નથી થતો. તો પછી એવું શું આપી શકાય કે જે આપાતકાલીન પરસ્થિતિમાં કામમાં આવે? અમને લાગે છે કે આજકાલ પતિ-પત્ની વચ્ચે સંવાદનું પ્રમાણ ઘટી ગયું છે. એ માટે સ્માર્ટ ફોન જવાબદાર છે. આવું ન બને એ માટે કન્યાને શોર્ટ રેન્જ મોબાઈલ જામર સાથેનું મંગલસૂત્ર ભેટ આપી શકાય. આ મંગલસૂત્ર એવું હોય કે પત્નીની પાંચ મીટરની ત્રિજ્યામાં પતિ પ્રવેશે એટલે એનો મોબાઈલ જામ થઇ જાય. જોકે પતિઓ પણ આવું ડીવાઈસ લઈ આવે તો શું કરવું, એ વિષે વિચારવું પડે.

આપણે ત્યાં પુરુષોમાં દારૂ કરતા મોટી બદી માવા-ફાકી-ગુટખાની છે. તમાકુની લતમાં પૈસા સાથે માણસ સ્વાસ્થ્ય પણ ગુમાવે છે. પુરુષ પ્રધાન સમાજમાં જ્યાં દરેક બાબતમાં પતિને પૂછીને આગળ વધવાનું હોય ત્યાં મોમાં માવો દબાવીને બેઠેલા માટીડાના જવાબો લકવાના પેશન્ટ જેવા અસ્પષ્ટ હોય એમાં નવાઈ નથી. પેલી પૂછે કે –

‘તમારી પાસે ત્રણેક હજાર રૂપિયા હશે?’

પેલો માવાનો કોગળો કરતો હોય એવા અવાજે વળતું પૂછશે,

‘ટન હજાર ળુપિયાનું તાળે હુ કામ હે?’

‘હેં?’ નહિ સમજાય એટલે પેલી પૂછશે

‘ટન હજાર ળુપિયાનું હુ કળીસ?’

‘સાડી લેવી છે.’

‘પન ચાળ મહિના પેલા ટો કિશોળના લદનમાં ટન સાળી લીધી હે. ફળી હુ કામ ખળચો કળવો હે’ ઉશ્કેરાટમાં રેલા ઉતરતા મોઢે પેલો બરાડશે.

છેલ્લે પેલી ‘ભૈસાબ તમે પહેલા તો માવો થુકી આવો અને પછી વાત કરો’ કહીને વાતનો અંત લાવવા મજબૂર થશે. એને પણ શર્ટ અને સોફાના કવર બગાડવાની ચિંતા પણ હોય ને! આવા કિસ્સાઓમાં લગ્ન વખતે કન્યાને સરકાર તરફથી ચ્યુંઈંગમની બરણીઓ આપવી જોઈએ. ના. એના પતિને માવાની તલબ લાગે ત્યારે ખાવા માટે નહિ પણ પેલો માવાબાજ સુતો હોય ત્યારે ચાવેલી ચ્યુંઈંગમ એના વાળમાં અને એની મર્દાનગીના પ્રતિક સમી મૂછોમાં ચોંટાડવા માટે! પછી ભલે એ મહિના સુધી આખા ગામને ‘કોણ મરી ગયું?’ના જવાબો આપતો ફરે!

જેને ઊંઘમાં નસકોરાં બોલાવવાની ટેવ હોય એવા પતિના નાક ઉપર લગાડવા માટે કપડા સુકવવાની કલીપો પણ આપી શકાય. સવારના મોડા સુધી ઘોર્યા કરતા કુંભકર્ણના કઝીનોને ઉઠાડવા માટે ‘સ્નૂઝ’ બટન વગરના અનબ્રેકેબલ એલાર્મ ઘડિયાળો પણ આપી શકાય. જુઠ્ઠાડા પતિઓ માટે કોઈ ખાસ લાઈડિટેકટર મશીન ભેટ આપવાનો આઈડિયા તમારા મગજમાં આવશે. પરંતુ સ્ત્રીઓને જુઠ પકડવાની કુદરતી બક્ષિસ આપી છે એટલે એનો ખર્ચો કરશો તો મશીન ઘરમાં ધૂળ ખાશે. દિવસો સુધી એકનું એક ગંજી કે પેન્ટ પહેરીને ફરતા એદી અને અઘોરી પ્રકૃતિના પતિદેવો એ ગાભાને જાતેજ એને ધોવા નાખી દે એવો કારસો કરવા માટે કરિયાવરમાં સિંદૂર સાથે કુવેચ એટલે કે ખુજલી પાવડરની ડબ્બી પણ આપી શકાય. જોકે આ કિસ્સામાં પછી એ પોર્ટેબલ ઉકરડાને હેન્ડલ કરવા માટે ચીપિયો અને ગ્લવ્ઝ પણ આપવા પડે.

આ તો જસ્ટ થોડુ ચખાડ્યું. બાકી અમારી પાસે પતિ નામના પ્રાણીને કાબુમાં રાખી શકાય એવી વસ્તુઓનું લાંબુ લીસ્ટ છે અને કોઈ પૂછે તો વિના મુલ્યે કિસ્સા આધારિત કન્સલ્ટન્સી સર્વિસ આપવા અમે તૈયાર છીએ. પણ કોઈ અમને પૂછે તો ...

મસ્કા ફન
દીકરીને પૂછડું આમળતા બરોબર શીખવાડ્યું હોય તો પોંખતી વખતે જમાઈનું નાક ખેંચવાની જરૂર નથી.