Wednesday, August 17, 2016

ઓલમ્પિકમાં મેડલ જીતવા માટેનાં કેટલાક ઉપાયો

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૧૭-૦૮-૨૦૧૬

લેખકો અને ચિંતકો વારંવાર કહે છે કે જિંદગી એક ખેલ છે અને રમતની જેમ એમાં પણ અનેક પડકારો રહેલા છે. રમતની જેમ જિંદગીમાં પણ હારજીત થતી રહેતી હોય છે. જોકે જીંદગીમાં જે જીતેલા હોય છે એમને ૧૦૦ ડગલા દોડવાનું કહો તો હાંફી જતાં હોય છે અને ભૂતપૂર્વ મેડલ વિજેતાઓ દિલ્હીમાં પરચુરણ વસ્તુઓ વેચીને જીવનનિર્વાહ ચલાવતા જોવા મળે છે. અમુક કહે છે કે જિંદગી અને રમતમાં જીતવા કરતા ભાગ લેવો અગત્યનો છે. જોકે જીંદગીમાં તમારી ‘ગેમ’ થતી હોય ત્યારે તમે નામ નોંધાવ્યું હોય તે જરૂરી નથી હોતું. આમ છતાં રમતમાં કૌશલ્ય મેળવ્યું હોય તો જીંદગીમાં કામ આવે એ વાત નકારી ન જ શકાય. સામે રોજબરોજની ઘટમાળમાં આપણી સાથે ઘટતી ઘણી બાબતો રમતમાં કામ આવે એવી હોય છે.

દાખલા તરીકે અમદાવાદમાં ખાડિયાના યુવાનો એક જમાનામાં પથ્થરમારા માટે મશહુર હતા અને એમના પરાક્રમોની વાતો છેક ઇંગ્લેન્ડમાં પણ થતી હતી એવી વાયકા છે. બિહારમાં એક વિધાયક બહેને કુંડા ઊંચકી ઊંચકીને ફેંક્યા હતા એ જોઇને પહેલવાનો દંગ થઈ ગ્યા હતા. વિધાનસભામાં માઈકનાં લોખંડના સળિયા અને પીન કુશન ફેંકવાની ઘટનાઓ તો અવારનવાર બનતી રહે છે. એ બધાને પણ ઓલમ્પિકમાં ગોળાફેંક કે ભાલાફેંક જેવી સ્પર્ધાઓમાં મોકલી શકાય. કાશ્મીરમાં હમણાં જે રીતે યુવાનો સીઆરપીએફ અને આર્મી સામે જોશથી પથરા ફેંકતા હતા તે જોતા તેમને પણ ગોળાફેંક અર્થાત શોટ પુટના ખેલ માટે તૈયાર કરવામાં આવે તો ચોક્કસ ગોલ્ડ મેડલ અંકે કરી લે. જોકે ઓલમ્પિકના ગોલ્ડ મેડલ જીતવાથી નામ મળે, થોડા ઘણા રૂપિયા પણ મળે પણ જન્નતની હુર ન મળે એ અલગ વાત છે. 
 
આપણે ત્યાં ભાર વિનાના ભણતર ઉપર ખાસ ભાર મુકવામાં આવે છે. આ માટે વિશેષ પ્રયત્નો પણ થાય છે. પણ વાસ્તવિકતા એ છે કે શિક્ષણમાં વાલીઓના ખીસા જ હળવા થાય છે. આજે પણ, ખાસ કરીને પ્રાઈવેટ શાળાઓમાં, બાળકો ભારેખમ દફતરો ઊંચકીને શાળાએ જતા જોવા મળે છે. આ એક પ્રકારનો વ્યાયામ જ છે. બાળકના દફતરનો ભાર દર વર્ષે આમ જ થોડો થોડો વધારતા રહીએ તો આગળ જતાં આપણને ઓલિમ્પિક્સનો મેડલ અપાવનાર વેઇટ લિફ્ટર મળી શકે છે. વાતમાં અસ્થમા છે. અમે તો એવું સાંભળ્યું છે કે ચીન અને રશિયામાં તો બાળકને ઘોડિયામાંથી સમરસોલ્ટ મારીને ઉતરવાનું શીખવાડાય છે.

ચોમાસું આવે એટલે ઘેર ઘેર મચ્છરનો ઉપદ્રવ થાય છે. આ મચ્છરોને મારવા માટે ચાઇનીઝ રેકેટથી વધારે અકસીર ઉપાય કોઈ નથી. જેમ કબડ્ડીમાં કબડ્ડી કબડ્ડી કરતો ખેલાડી આપણી તરફ આવે ત્યારે એને અંદર પેસવા દઈ પછી ક્રીઝ તરફથી ઘેરીને આઉટ કરીએ છીએ, તેમ જ મચ્છર ઘરમાં ઘુસી જાય પછી બારી-બારણાં બંધ કરી ચાઇનીઝ રેકેટથી શોક આપી મારવામાં આવે છે. હવે વિચારો કે ક્યાં મચ્છરની સાઈઝ અને ક્યાં શટલ કોકની સાઈઝ? જો મગતરા જેવા મચ્છરને આપણે જાળીવાળા રેકેટથી પાડી શકતાં હોઈએ તો મચ્છરથી કદાચ હજાર ગણા મોટા શટલને કેટલી આસાનીથી રમી શકીએ? બસ, થોડી કોચિંગની જરૂર પડે, પણ એના માટે ચાઇનીઝ સપ્લાયર્સ સાથે સેટિંગ પાડી શકાય. આપણે એસી, ટીવી કે ફ્રીજ ખરીદ કરીએ પછી કમ્પનીનો એન્જીનીયર ડેમો માટે આવે છે, એમ જ ચાઇનીઝ ઉત્પાદકોને, આટલા બધા રેકેટ ખરીદાતાં હોવાથી, રેકેટ વાપરવાની ટ્રેનીંગ આપવા માટે ફરજ પાડી શકાય. ચાઇનીઝ લોકો આમેય ટેબલટેનીસ બેડમિન્ટન વગેરેમાં ચેમ્પિયન જ હોય છે.

ઓલિમ્પિકસમાં દોડ, કૂદ અને ફેંક એમ ત્રણ પ્રકારની હરિફાઈઓ મુખ્ય હોય છે. એમાં દરેક સ્પર્ધાના કૌશલ્યો જુદા હોય છે. દોડવાનું તો જાણે આપણા ગુજરાતીઓમાં મોટી ઉંમરે જ શરુ થાય છે અને તે પણ ડોક્ટર દ્વારા ફરજ પાડવામાં આવે ત્યારે! કમનસીબે ત્યાં સુધીમાં તો પેટ નામનો પદાર્થ ફૂલીને ફાંદ બની ગયો હોય છે. અમુક ફાંદનું તો એટલી હદ સુધી વિસ્તરણ થાય છે કે દોડવું હોય તો ફાંદ ઉચકવા માટે અલગ લારી ભાડે કરવી પડે. છતાં શહેરમાં શ્વાનસમાજ પરથી કુટુંબનિયોજનનું દબાણ હટાવી લેવામાં આવે તો ૧૦૦ મીટરની દોડમાં નિર્ધારિત લક્ષયાંકો સિદ્ધ થઇ શકે એમ છે.

ગુજ્જેશોને દોડવાની સ્પર્ધામાંથી બાકાત રાખીએ તો પણ કૂદવા અને ફેંકવામાં આપણો જોટો દુનિયામાં જડે એમ નથી. આપણા શહેરોમાં ખાડાઓ અને આડાઅવળા પાર્ક થયેલા વેહીકલ્સ વચ્ચે રસ્તો કરી જનાર તેમજ રેલ્વે ફાટક ઉપરથી સાયકલ કૂદાવનાર પબ્લિક લોંગ જમ્પ, હાઈ જમ્પ અને હર્ડલ્સ જેવી અનેક રમતોમાં આસાનીથી જીતી શકે. રોજ રસ્તે જતાં છાણ કાદવ પરથી લપસી લપસીને બેલેન્સ રાખવાનું શીખી જનાર પ્રજા આઈસ-સ્કેટિંગમાં વિન્ટર ઓલિમ્પિક્સનો મેડલ લાવી શકે એમ છે. અને મોકો જોઇને ગુલાટિયા મારનાર આપણા સદાબહાર પોલીટીશ્યન્સ જીમ્નાસ્ટીકમાં ચેમ્પિયન બની શકે છે. એજ રીતે હોળીમાં પધરાવેલા ગરમાગરમ નાળીયેરને હાથ પણ અડાડયા વગર લાકડી વડે કાઢનાર યુવાનો હોકી માટે આદર્શ ઉમેદવાર કહેવાય.

અમુક ગેમ્સ તો ઓલમ્પિકમાં છે જ નહિ, બાઈક કે કાર રેસિંગમાં અમદાવાદના નબીરાઓને, ખાસ કરીને રાતના સમયે, મોકલવામાં આવે તો નવા રેકર્ડ તોડી આવે. સૌરાષ્ટ્રના અબાલ-વૃદ્ધ સહીત સૌ કોઈ પાન-માવો-ફાકી ખાઈને પિચકારી મારવામાં આસાનીથી વિશ્વ વિક્રમ કરી શકે. અમદાવાદના નાના વેપારીઓ ટુ-વ્હ્લીર પર કોઈ પણ સાઈઝ અને શેપનો માલ-સામાન હેરફેર કરવામાં અવ્વલ નંબરે આવે. આવી અનેક સિધ્ધિઓ આપણે હાંસિલ નથી કરી શકતા, કારણ કે આપણી  આવી અદભૂત આવડતોને અનુરૂપ રમતો આપણે ઓલમ્પિકમાં રખાવી શકતા નથી. આ ઘણી અફસોસની વાત છે.

મસ્કા ફન

ઉપવાસ માટે અંગ્રેજીમાં ‘ફાસ્ટ’ શબ્દ વપરાય છે. પણ ઉપવાસ કરો તે દિવસ ઘણી ધીમી ગતિએ પસાર થાય છે.

Tuesday, August 16, 2016

કેવી રીતે પકડીશ પોકેમોન ?

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૧૦-૦૮-૨૦૧૬
 
ગાયના શીંગડે ચઢવું એ અમદાવાદીઓ માટે નવું નથી. સદીઓથી રસ્તાઓ ઉપર ગાયો સ્વૈર વિહાર કરતી આવી છે અને એમના વિહારમા ખલેલ પહોંચાડનારને એ શીંગડે ચઢાવતી આવી છે. અત્યારે શહેરમાં ગાયના શીંગડાના ભોગ બનેલા લોકોની કેટલામી પેઢી ચાલતી હશે એ સંશોધનનો વિષય છે. હવે શહેરમાં રખડતી ગાયો અને કૂતરા સાથે ‘સ્પેસ’ એટલે કે ‘અવકાશ’ નહિ પણ સાયબર સ્પેસમાંથી ઉતરી આવેલા ‘પોકેમોન’ પ્રકારના એલિયન્સનો ઉમેરો થયો છે. આ જીવો શહેરની જાહેર જગ્યાઓથી લઈને ખૂણેખાંચરે ફેલાયેલા છે પણ એ ફક્ત મોબાઈલના કેમેરાની આંખે જ દેખાતા હોઈ જનસામાન્ય માટે અદ્રશ્ય છે. અત્યારે શહેરમાં રખડતી ગાયો કે કૂતરા પકડવા માટે પાલિકાકર્મીઓ દેખાય કે ન દેખાય, પણ મોબાઈલ વડે ‘પોકેમોન’ પકડનારા શહેરમાં ઘૂમી રહ્યા છે. આમાં દેખીતી રીતે જ શહેરના ટીનેજર્સ અને યુવાવર્ગનું પ્રમાણ ઊંચું છે. આ પ્રવૃત્તિ યુવાઓમાં ઘેલછા કક્ષાએ છવાયેલી હોઈ ભાવી નાગરિકો બાબતે સદા ચિંતિત એવા શહેરના ખડૂસ લોકો શહેરના યુવાનો પોતાની તમામ શક્તિ ગાયો અને કૂતરા પકડવા તરફ વાળે એવું ઇચ્છી રહ્યા છે.

‘પોકેમોન ગો’ નામની આ ગેમમાં મોબાઈલમાં તમને પોકેમોનની હયાતી જણાય છે જેને મોબાઈલનો કેમેરા ઓન કરી શોધવાના હોય છે. 2014 માં ગુગલ મેપનાં એપ્રિલ ફૂલ પ્રેન્કમાં પોકેમોન માસ્ટર બનવા માટે પોકેમોન પકડવાની વાત કરાઈ હતી જે ૨૦૧૬માં હકીકત બની ગઈ છે. મોબાઈલ ગેમને લગતા અવનવા સમાચારો અખબારોમાં અને સોશિયલ મીડિયામાં આવી રહ્યા છે. આવા પોકેમોનવાંચ્છુંઓ પોતાના હાથપગ તો ભાંગી જ રહ્યા છે તદુપરાંત કોઈના ઘરો કે પ્રોપર્ટીમાં ગેરકાયદેસર ઘુસી રહ્યા છે. ટ્રાફિકમાં પોતે અટવાઈ અને બીજા ને ભેખડે ભેરવી ટ્રાફિક જામ કરી રહ્યા છે.
Pikachu at Law Garden Ahmedabad

અત્યારે સુધી ટ્રાફિક ઓછો હોય એ રસ્તે વાહન ચલાવતા હતા પણ આ પોકેમોન પકડવાની લ્હાયમાં જુવાન છોકરા છોકરીઓ લાંબા રસ્તે જઈ મા-બાપ અને અંતે દેશના પેટ્રોલનો ધુમાડો કરી રહ્યા છે. ખરેખર તો આ ગેમ પગે ચાલીને રમવાની છે. જોકે બગીચા અને જાહેર સ્થળોએ પોકેમોન વધુ મળતા હોવાથી પોકેહન્ટ કરનારા બગીચામાં ચક્કર મારતાં થઈ ગયા છે. આને લીધે બગીચામાં પ્રેમયજ્ઞ કરી રહેલા પ્રેમી પંખીડાઓને ચોકીદાર અને પોલીસ ઉપરાંત ‘પોકેમોન હંટર્સ’ નામના રાક્ષસોથી બચવાનું આવ્યું છે. સામાન્ય રીતે બગીચામાં પ્રેમીપંખીડા ઉપરાંત ફોર્ટી પ્લસ લોકોની બાંકડા ક્લબ ચાલતી હોય છે. એ લોકો શરૂઆતમાં તો નવાગંતુક યંગસ્ટર્સને બગીચામાં જોઈને નવી પેઢીમાં આવેલી આરોગ્ય સંબંધિત જાગૃતિના વખાણ કરવા માંડ્યા હતા. પણ પછી પકડનારાનાં શારીરિક હાવભાવ અને ચાલચલનથી એ શારીરિક સ્વાસ્થ્યનું સંવર્ધન કરવા આવેલા ન જણાતા અગાઉની જેમ ‘નવી પેઢી તો જવા દો ...’ કહી બગડતા જોવા મળ્યા હતા.

આજકાલ કચરાને પણ રીસાયકલ કરીને એની ઉપયોગીતા સિદ્ધ કરવામાં આવી છે ત્યારે ટાઈમપાસ ગણાતી આ રમતના ફાયદા પણ અખબારોમાં ચમકવા મંડ્યા છે. ફાયદામાં ચાલવાનું અને હેલ્થ બેનીફીટ તો સૌ ગણાવે જ છે. પરંતુ પોકેમોન પકડવાના બહાને ઘણા ઘરકૂકડીઓ ટીવી છોડીને ઘરની બહાર નીકળતા થયા છે આ મોટો ઉપલબ્ધી ગણાય છે. આમાં પોકેમોન પકડવાના ધ્યેયની પ્રાપ્તિ માટે મંડ્યા રહેવાનું હોય છે. આને સાધકો રમતનું અધ્યાત્મિક પાસુ ગણાવી રહ્યા છે. આ ગેમમાં નકશા દ્વારા પોકેમોનની નજીક પહોંચા પછી દડા આકારનો ‘પોકેબોલ’ નાખીને એને પકડવાનું હોય છે. આનાથી પ્રભાવિત થયેલા અમુક સ્થૂળકાય પોલીસકર્મીઓ ગુનેગારોને પકડવા માટે આ પ્રકારની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરવા માગણી કરી રહ્યા છે. આઇઆઇટી અને આઇઆઇએમમાં એડમિશન મેળવવું પણ એક પ્રકારનું ‘ઇન્ટેલેક્ચ્યુઅલ કોમ્બેટ’ હોઈ એના માટે યુવાધનને ‘ટ્રેઈન’ કરવા માટે ‘પોકેમોન ગો’ના ધોરણે ખાસ ‘જીમ’ બનાવવામાં આવે અને એમાં લેવલ 5 પર પહોચેલા લોકોને જ એડમિશન આપવામાં આવે એવી માંગ પણ દેશમાં ઉઠી છે. જોકે ઉત્સાહી ગુજરાતી અર્બન ફિલ્મ મેકર્સ ‘કેવી રીતે પકડીશ પોકેમોન’, ‘છેલ્લા લેવલનો છેલ્લો પોકેમોન’, ‘પીકાચુના પ્રેમમાં’, કે ‘ક્મોન પોકેમોન’, જેવી ફિલ્મ બનાવવા નથી મંડ્યા એટલી ગનીમત છે.

એવું કહેવાય છે કે શોધવા જાવ તો ભગવાન મળે છે, પરંતુ જીંદગીમાં બધું કાયમ શોધવાથી જ નથી મળતું. સફરજન ન્યુટનના માથા પર પડ્યું હતું અને ન્યુટનને વિચારતો કરી મુક્યો હતો. આર્કિમીડીઝ બાથટબમાં બેસવાથી ઉભરાઈ જતાં પાણીને કારણે ચિંતિત થયો હતો. પાણી ઉભરાઈ જાય એ કારણે એમની પત્ની રિવાજ મુજબ કકળાટ કરતી હશે કે ‘એક તો મોડો ઉઠે છે અને પાછો બાથટબમાં નહાવા પડે છે, એટલે વધુ વાર થાય, જો નહાવાનો આટલો શોખ હોય તો બે બાથરૂમવાળું ઘર કેમ નથી લેતો?’ પછી તરંગી આર્કિમીડીઝને બત્તી થઈ કે બાથટબમાં ફૂલ પાણી ભરીએ છીએ એટલે છલકાય છે, થોડું ઓછું પાણી ભરવું જોઈએ. પછી તો જે થયું તે જગજાહેર છે. પણ ઇસુનાં જન્મનાં ૨૮૭ વર્ષ પહેલા જન્મેલ આર્કિમીડીઝનાં ઘરમાં એ વખતે બાથટબ હતું, એમાં પુરતું પાણી પણ આવતું હતું એ અમને આશ્ચર્યચકિત કરવા માટે પુરતું છે. એટલે જ અમને લાગે છે કે જો તમે પોકેમોન ગો શોધવા જશો, તો તમને પોકેમોન જ મળશે! એ પણ વર્ચુઅલ.

મસ્કા ફ્ન

દિલના જ કોઈ ખૂણામાં મળીશ હું,
મને પોકેમોનની જેમ ના પકડ તું.