Wednesday, April 05, 2017

આઝાદી મનગમતા વસ્ત્રો પહેરવાની

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૦૫-૦૪-૨૦૧૭


ભારતમાં આઝાદી મળ્યાના સુડતાલીસ વર્ષ પછી બૌદ્ધિકોએ જાણે ફરી આઝાદી માટે સંઘર્ષ શરુ કર્યા હોય એવું વાતાવરણ ઊંભું કર્યું છે. આ બૌદ્ધિક એટલે કોણ? બૌદ્ધિક એ છે જે પોતે શુદ્ધ શાકાહારી હોય અને ગાયનું માંસ ખાવાની આઝાદી માટે લઢે. બૌધિક પોતે લેંઘા-ઝભ્ભા પહેરતો હોય પણ બેસણામાં સ્કર્ટ પહેરીને ફરતી છોકરીના હકની વાત કરે તે. પોતે કલીનશેવ્ડ હોય પણ દાઢીવાળાઓના હક્ક માટે લઢે તે. બૌદ્ધિક એટલે એનઆરઆઈ ચડ્ડા પહેરીને ફરે તો એને સ્વતંત્રતા ગણે, પરંતુ કોઈ હેતુ કે ગણવેશ તરીકે ચડ્ડી પહેરનારની ટીકા કરે તે. જે સૌને લાતાલાતી કરતો હોય પણ જાહેરમાં અશ્લીલ રીતે ચુમ્માચાટી કરનારના હક વિષે ચર્ચા કરે તે. બૌદ્ધિક એટલે પોતાના વિષે કોઈ ઘસાતું બોલે તો એને ‘ઇનટોલરન્સ’ ગણાવે પણ બાકીનો સમય વાણી-સ્વતંત્રતાના વિષય પર પ્રવચનો કરતો ફરે તે. વનવેમાં ગાડી ઘુસાડી પોતે સામા પ્રવાહે તરે છે એવું જે માનતો હોય, અને બહુમતીથી નેતા ચૂંટનાર પ્રજાને ડફોળ ગણનાર પણ બૌદ્ધિક જ ગણાય! 
--
આ માહોલ વચ્ચે આપણા લોકલ બૌદ્ધિકોને ઝંપલાવવાનું મન થાય એવા સમાચાર આવ્યા છે. ન્યુઝીલેન્ડની ડ્યુનેડીન નોર્થ ઇન્ટરમિડીયેટ સ્કૂલના સંચાલકોએ સ્કૂલમાં છોકરીઓને છોકરાઓ પહેરે છે એવા ટ્રાઉઝર અને છોકરાઓને છોકરીઓ પહેરે છે એવા સ્કર્ટ પહેવાની આઝાદી આપી છે. કહે છે કે છોકરીઓએ આ માટે લડત આપી હતી અને છેવટે છોકરા-છોકરી વચ્ચેનો ભેદ ભૂંસી નાખવાના હેતુથી સ્કૂલના સંચાલકોએ એમની આ માગણી માન્ય રાખીને બંનેને આ ખાસ પ્રકારના ટ્રાન્સ ડ્રેસિંગની છૂટ આપી છે. આ ફક્ત શોખ પૂરો કરવાની નહિ, પરંતુ પહેરવેશ પસંદ કરવાની આઝાદી વિષે વાત છે. આપણે ત્યાં વિદ્યાર્થીઓની આવી કોઈ માગણી સરકાર દબાવી દે એટલી વાર છે, પછી આપણા બૌદ્ધિકો છોકરાઓને સ્કર્ટ તો શું ચણીયા-ચોળી પહેરવાની પણ આઝાદી અપાવવા સક્રિય થશે જ એની અમને ખાતરી છે. અમને લાગે છે કે ન્યુઝીલેન્ડની સ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓએ દિલ્હીની જે.એન.યુ.ના વિદ્યાર્થીઓનો ટેકો માંગ્યો હોત તો એ લોકો એ ખુશી ખુશી આપ્યો હોત. એટલું જ નહિ પણ એના માટે યુનીવર્સીટીમાં પોસ્ટરો લગાડીને ત્યાંના પ્રૌઢ વિદ્યાર્થીઓએ સરઘસો પણ કાઢ્યા હોત. કંઈ નહિ તો છેવટે ‘હમ શરમિંદા હૈ ...’ જેવા સુત્રો તો ચોક્કસ પોકાર્યા હોત. કારણ કે કોઈ કલ્પનામાં પણ વિચારી ન શકે એ પ્રકારની આઝાદીઓ માંગવાની અને એ માટે ઉગ્ર લડતો ચલાવવાની ત્યાં પરંપરા છે. આપણા ઘણા બૌધિકો એમની ક્રાંતિકારી વિચારસરણીના પ્રશંસક છે. અને આપણે ત્યાં વાંદરાને દારૂ પાવાની પણ આઝાદી છે. થોડા સમય પહેલા ‘એ.આઈ.બી. નોકઆઉટ’ નામનો કાર્યક્રમ થયો હતો જેમાં કરણ જોહર જેવા ફિલ્મમેકર અને રણવીરસિંહ તથા અર્જુન કપૂર જેવા સ્ટાર્સે ઉઘાડી ગાળોથી ભરપૂર ‘મનોરંજન’ પીરસ્યું હતું, જેમાં કરણ જોહર અને આલિયા ભટ્ટની મમ્મીઓ ઉપરાંત ખુદ આલિયા, દીપિકા અને સોનાક્ષીએ પ્રોત્સાહક હાજરી પણ આપી હતી! એ વખતે પણ કેટલાક બૌદ્ધિકો ‘વિદેશમાં તો આવું બધું સામાન્ય છે’ એવી દલીલ સાથે બહાર આવ્યા હતા. Some mothers do ‘ave ‘em! આ હાહાહા ... મેરા દેશ બદલ રહા હૈ. એ પહેલા સમલૈંગિકો વચ્ચેના લગ્નને માન્યતા આપતા અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટના એક જજમેન્ટને બિરદાવવા માટે આપણા દેશના આ પ્રકારના લગ્નોના હિમાયતીઓએ જશ્ન મનાવ્યો હતો! અને જે રીતે જેએનયુ વાળી ઘટના પછી આપણા અમુક ‘હેર-બ્રેઈન્ડ’ ન્યુઝ એન્કરોએ આવી વંધ્યાદુહિતૃ પ્રકારની આઝાદીના સમર્થનમાં ટીવી ડીબેટ ચલાવી હતી એ જોતાં ભવિષ્યમાં ન્યુઝીલેન્ડની સ્કૂલ જેવા જેવા મનોરંજક દ્રશ્યો આપણને ઘેર બેઠા જોવા મળે તો નવાઈ નહિ. એક દિવસ તમારી સામે તમારો જ કુળદીપક મીની સ્કર્ટ, બે ચોટલા અને હોઠ પર લીપ્સ્ટીક લગાવીને ‘હેય ડે....ડ ... આમ લૂકિંગ કૂલ ... એંહ ...’! કરતો ઉભો રહે તો નવાઈ ન પામતા.

બદલાતા સમય સાથે આપણા ડ્રેસિંગમાં આમૂલ પરિવર્તન જોવા મળે તો નવાઈ ન પામતા. ડેસ્ટીનેશન વેડિંગના કન્સેપ્ટ હેઠળ બીચ પર લગ્નો થાય અને અણવર એન્ડ બોય્ઝો બીકીની પહેરીને બેસે, અને કન્યા પક્ષે બેનપણીઓ ઉર્ફે ગર્લ્ઝો કેડિયા-ફાળિયા પહેરીને ચોરીમાં હાકોટા-પડકારા કરતી જોવા મળી શકે છે. વરરાજા પાનેતરમાં અને કન્યા સુટ-બુટમાં હોય. કોલેજ કન્યાઓ તો જીન્સ ટી-શર્ટ તો વરસોથી પહેરે જ છે, પણ છોકરાઓ પંજાબી, લેગીન્ગ્સ અને કુર્તી, કે પછી રજનીશજીના અનુયાયીઓ પહેરતા એવા ગાઉન રોજીંદા પહેરતા થાય તે હજુ જોવાનું બાકી છે. અમુક સ્ટોર્સના ડિસ્પ્લે જોઈ ઘરમાં પહેરવાના તથા આંતરવસ્ત્રોમાં તો આપણે અમેરિકા સાથે સ્પર્ધા કરી શકીએ એવું જણાય છે, પરંતુ લુંગીમાં વર્ટીકલ અને હોરિઝોન્ટલ ઓપનીંગ હજુ આવવાના બાકી છે, અફકોર્સ સાથળથી નીચેના ભાગમાં. બસ, સરકાર આ પ્રકારની કોઈ હિલચાલનો વિરોધ કરે એટલી જ વાર છે, બાકીનું આપણા વિચક્ષણ બૌધિકો સંભાળી લેશે!

આપણે ત્યાં આવી ચિત્ર-વિચિત્ર માંગણીઓ થતી આવી છે પરંતુ અત્યાર સુધી એને હસી કાઢવામાં આવતી હતી. પણ હવે એને આઝાદી નામના વાઘા પહેરાવીને મેદાનમાં ઉતારવામાં આવે છે. આ બધામાં નવાઈ સ્ત્રીઓની ચિત્ર-વિચિત્ર ફેશનની નથી, નવાઈ પુરુષો મેદાનમાં આવી ગયા એની છે. એટલે જ આવનારા દિવસોમાં આપણા દેશમાં ક્રાંતિ થાય તેવું અમને દેખાય છે. જોકે હાલ આ ક્રાંતિમાં જોડાવવાની અમારી લેશમાત્ર ઈચ્છા નથી. તમારે જોડાવું હોય તો જાવ પહેલા સ્કર્ટ ખરીદી લાવો જાવ, ગુલાબી કલરનું!

મસ્કા ફન

ઘણીવાર ભૂંગળીના બંને છેડે ગધેડા હોય છે!

Wednesday, March 29, 2017

મોજડીની શોધ કઈ રીતે થઈ ?

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૨૯-૦૩-૨૦૧૭

ધૂળના કારણે રાજા કંટાળી ગયો હતો. રાજા કદાચ અમદાવાદ જેવા નદીની રેતમાં રમતા પ્રદેશનો હશે. આમ તો જંગલમાં શિકાર કરવા જાય ત્યાં ધૂળ ઉડે એનો રાજાને વાંધો નહોતો, પરંતુ પોતાના રાજ્યમાં જ્યાં ત્યાં ખોદકામ થયેલું હતું તેવામાં મોર્નિંગ વોક કરવા જાય તો એના પગ ગંદા થઈ જતાં હતા. તેમાં પટરાણી એને ગંદા પગે રાણીવાસમાં પ્રવેશ કરવા દેતી નહોતી. આ ઉપરાંત લોકો પણ ધૂળથી કંટાળી ગયા હતા અને અગામી ઇલેકશનમાં વોટ નહીં આપીએ એવી ફોગટ ધમકીઓ પણ આપતા હતા. ખુલ્લા માથે ફરનારના માથા ધૂળથી ભરેલા રહેતા અને એ રીતે ‘વતનની ધૂળથી માથું ભરી લઉં ..’ પંક્તિઓ અનાયાસે યથાર્થ ઠરતી. કોઈપણ જાતનો ‘હસીન ગુનો’ કર્યા વગર વૃદ્ધોના ધોળામાં ધૂળ પડતી. તો એની સામે માશુકાની ઝુલ્ફોમાંથી નીકળેલી ધૂળ બિલ્ડીંગ કોન્ટ્રાકટરોને વેચીને કવિઓ પણ બે પાંદડે થયા હતા.

કંટાળીને રાજાએ મુનસીટાપલીના ઈજનેરોને ધૂળ માટે જવાબદાર ઠેરવવા ફરમાન બહાર પાડ્યું હતું. પરંતુ ખાડા ખોદાય તો ધૂળ ઉડે છે, માટે જો કામ જ ન થાય તો ધૂળ ઉડે નહીં, અને આ મુદ્દે પણ ઈલેકશન હારવાની સંભાવના રહેલી હતી. આમ ઈજનેરોએ પોતાની નિષ્ફળતા એવી ધૂળ વિકાસની નિશાની છે, એવું રાજાના મગજમાં ઠસાવી દીધું હતું. એકંદરે રાજાએ ધૂળનો ઉપાય શોધવા કન્સલ્ટન્ટ નીમવા ટેન્ડર બહાર પાડ્યા હતા. ‘ટેન્ડર બહાર પડી ગયા છે તો વહેલામોડા કામ થશે જ’ એવું ગાજર લટકાવી બીજા છ મહિના ખેંચી શકાશે તેવું રાજાને એના ચીફ સેક્રેટરીએ સમજાવ્યું હતું.

ટેન્ડરની શરતો મુજબ અરજદારે પોતાનો ઉપાય બતાવવાનો હતો, જેમાં ‘ખાડા ખોદવા બંધ કરવા’ જેવો ઉપાય માન્ય નહીં ગણાય તેવું સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ત્રણ જુદી જુદી જગ્યાએ લખેલું હતું. અરજદારે બતાવેલો ઉપાય કારગત નીવડે તો જ એને ફી મળે, એવી કડક શરત પણ ટેન્ડરમાં હતી. અને અરજદારોને પણ ખબર હતી કે કદાચ એમનું ટેન્ડર મંજુર થાય તો પણ મુનસીટાપલી પાસેથી રૂપિયા કઢાવવા એ અંગુરી રબડીમાંથી અંગુર કાઢવા જેટલું અઘરું કામ હતું.

આમ છતાં બાંકડે બાંકડે કોર્પોરેટરના નામ લખવા માટે મશહુર મુનસીટાપલીના આ કામમાં આકડે મધ દેખાતા ઘણા ટેન્ડરો આવ્યા. એક અરજદારે તો રોડ પર સવાર સાંજ પાણી છાંટવાનો પ્રયોગ બતાવ્યો હતો. જોકે પ્રજાને પીવા પાણીના ધાંધિયા હોય ત્યારે રોડ પર પાણી છાંટવાની મુર્ખામી કરાય નહિ તેમ છતાં પાર્ટી ભલામણ વાળી હતી એટલે એના ઉપાયને પ્રાયોગિક ધોરણે ચકાસ્યા બાદ, ઘણું દબાણ હોવા છતાં, રાજાનો મૂળ પ્રશ્ન સોલ્વ થતો ન હોવાનાં કારણે રીજેક્ટ કરાયું હતું.

એક એજન્સીએ આખા શહેરની ખુલ્લી જમીન પર લીંપણ કરવાના ‘ડીટેઇલ્ડ પ્રોજેક્ટ રીપોર્ટ’ સાથે પાઈલોટ પ્રોજેક્ટ તરીકે પસંદગીના એક વિસ્તારમાં સ્વખર્ચે લીંપવાની કામગીરી કરી આપવાની ઓફર પણ મોકલી હતી. પરંતુ નગરની ભેંશો અને ગાયોની કુલ છાણ ઉત્પાદન ક્ષમતા સામે છાણાચ્છાદન કરવાનો થતો વિસ્તાર વધુ હોઈ છાણની આયાત કરવાના પ્રશ્ને મામલો અટક્યો હતો. દરમ્યાનમાં પાયલોટ પ્રોજેક્ટમાં પણ હતાશાજનક પરિણામ મળતા ‘ધૂળ પર લીંપણ’ કહેવત અસ્તિત્વમાં આવી હતી.

રોડ સાફ કરવાના ઓટોમેટીક મશીન ખરીદવા જેવો મોડર્ન ઉપાય પણ એક પાર્ટીએ બતાવ્યો હતો પરંતુ ટ્રાયલ રનમાં જ રસ્તા ઉપર રોડા અને પોદળાને લીધે મશીન ખોટકાઈ ગયું હતું. એકંદરે અનેક ઉપાયોની નિષ્ફળતા બાદ એક અરજદારે પગમાં પહેરી શકાય તેવા ચામડાના ઉપરથી ખુલ્લા અને નીચે અને આજબાજુથી બંધ એવા એક પરિધાનની શોધ કરી હતી. કન્સલ્ટન્ટના એક જાણીતા અને માનીતા મેન્યુફેકચરર દ્વારા આ પદાર્થ કે જેને ‘મોજડી’ નામ આપવામાં આવ્યું હતું તેના સેમ્પલ પણ રાજા અને એની આખી ટીમને ભેટ આપવામાં આવ્યા હતા જે રાજાને પસંદ પડી ગયા હતા. આ મોજડી સમય જતા ચંપલ,​ ​જોડા,​ ખડાઉ, જૂતા, ખાસડા, બૂટ, સેન્ડલ, જેવા અનેક નામે ઓળખાતી થઈ.

મર્ફીઝ લૉ મુજબ દરેક મોટા પ્રશ્નની અંદર બીજા નાના નાના પ્રશ્નો બહાર આવવા મથી રહ્યા હોય છે. એવું જ આ કિસ્સામાં પણ બન્યું. પગ પર લાગતી ધૂળનો પ્રશ્ન જૂતાની શોધથી ઉકલ્યો તો માધ્યમિક સ્કૂલમાં જતા વિદ્યાર્થીઓના માથે હિન્દીના પેપરમાં ‘જુતે કા આવિષ્કાર’ પાઠમાંથી પૂછાતી ખાલી જગ્યા, ટૂંક નોંધ અને ટૂંકા પ્રશ્નોના જવાબ આપવાની ઉપાધી આવી પડી. કાળક્રમે અણવરોના માથે પણ વરરાજાની મોજડીને ‘દુલ્હે કી સાલીઓ’થી બચાવવાની નવી જવાબદારી આવી. નેતાઓ માટે કઠણાઈ એ થઇ કે પ્રજા પાસે તેમના પર દૂરથી પ્રહાર કરવા માટે એક નવું પ્રક્ષેપાસ્ત્ર આવ્યું અને એના સફળ પ્રયોગો પણ થવા માંડ્યા. આથી વિરુદ્ધ નેતાઓ અધિકારીઓ સામે ધાર્યું ન થતા ચંપલ પ્રયોગ કરવા લાગ્યા. જોડાને પાછળ લટકાવી બુરી નજરથી ખટારાને બચાવવાના પ્રયાસો પણ થયા, પરંતુ આ લટકતા જોડા ખટારાની બુરી નજરથી પ્રજાને બચાવી શક્યા નહીં. મંદિરમાં ચિંતામુક્ત થવા માટે જતા ભક્તજનો માટે મંદિર બહાર ઉતારેલા ચંપલની ચિંતાએ ‘મન માળામાં અને ચિત્ત જોડામાં’ જેવી પરિસ્થિતિ ઉભી કરી. આની સામે બહાદુર યુવતીઓને એન્ટી-રોમિયો સ્કવોડની મદદ વગર રોડ-સાઈડ રોમિયોનો સામનો કરવા માટે એક સુગમ અને પગવગું શસ્ત્ર મળ્યું, આથી વધારે બહાદુર મહિલાઓએ પેન્સિલ હિલના ફેશનેબલ સેન્ડલ પહેરીને સોફ્ટ કાર્પેટ પર ચાલી બતાવવાના પ્રયોગો પણ કરી બતાવ્યા. તો હિલસ્ટેશન ફરવા ગયા બાદ, વાહનોના પ્રતિબંધને પગલે, ચાલી ચાલીને ચંપલ તોડનારી પત્નીઓના ચંપલ રીપેર કરાવવાનું ભગીરથ કાર્ય પતિઓના ભોગે આવવા લાગ્યું. આમ એકંદરે ધૂળથી બચવા જેની શોધ થઈ હતી તે મોજડી સમય જતા માથાનો દુખાવો બની ગઈ છે, જોકે ધૂળની સમસ્યાનો એ હજુ પણ એકમાત્ર ઉપાય બની રહી છે.

મસ્કા ફન

રોડ પર સીટીઓ મારતો હોય એ કૂકરની સીટીઓ ગણતો થઈ જાય એનું નામ લગ્ન.




Wednesday, March 22, 2017

પત્નીને પૂછીને

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૨૨-૦૩-૨૦૧૭

અમેરિકાના કેન્ટકીમાં એવો કાયદો આવી રહ્યો છે જેમાં પતિએ જો વાયગ્રા ખરીદવી હોય તો પત્નીની પરમીશન લેવી પડે. સુજ્ઞ અને અન્ય વાંચકોને વાયગ્રા નામની દવા શેના માટે વપરાય છે એ જાણકારી હશે જ. જોકે આ સમાચાર ટ્વીટર પર પ્રસારિત થયા એ પછી અનેક સ્ત્રીઓ ખુશીથી ઉછળી પડી હતી. કેટલીકે તો બીજી કઈ કઈ બાબતોમાં પત્નીની પરમીશન ફરજીયાત હોવી જોઈએ એ અંગે બ્રેઈનસ્ટોર્મીંગ પણ કરવાનું શરુ કરી દીધું છે.

હે ભક્તજનો, ઉત્તરપ્રદેશ, ઉત્તરાખંડમ ગોવા, મણિપુર અને પંજાબમાં સરકાર બદલાઈ હશે, પરંતુ તમારા ઘરમાં હજુ એજ પાર્ટી સત્તામાં છે જે તમે લગ્ન કર્યું એ પછી સત્તામાં આવી હતી. જેમ બેંકમાંથી કેટલા રૂપિયા ઉપાડવા અને એના માટે કેટલો ચાર્જ લાગશે એ રીઝર્વ બેંક નક્કી કરે છે, તેમ આપણી આસપાસ હજારો પતિઓ રહે છે જેમણે પાણી પીવું હોય તો પત્નીની પરમીશન લેવી પડે છે. પોતાની પત્નીની. બીજાની પત્નીને પૂછવાનો મોકો મળતો હોય તો ગુજ્જેશ છોડે નહિ. એટલે જ આવી ચોખવટ કરવી પડે. પત્નીને પૂછીને પાણી પીવામાં વિલંબ થાય, પરંતુ જબરજસ્ત સંતોષ થાય. પત્નીનેસ્તો.

‘હું વિચારતો હતો કે પાણી પીવું’

‘તો એમાં શું વિચારવાનું, પીવાની ઈચ્છા થાય તો પી લેવાનું, એમાં ગામને કહેતા ફરો તો સવાર પડી જશે’

‘તો પીવું?’

‘લો, જાણે મારા ના કહેવાથી તમે ન પીવાના હોવ એવી વાત કરો છો’

‘ખરેખર, તું ના પાડે તો ન પણ પીવું’

‘તો હું ના કહું છું’

‘મને ખબર હતી’

‘હવે શું કરીશ?’

‘ફરી ટ્રાય કરીશ’

‘કેવી રીતે?’

‘આજે ઝવેરીના શોરૂમ પાસેથી પસાર થતો હતો ત્યાં શોકેસમાં એક નેકલેસ જોયો, અને યાદ આવ્યું કે આપણી એનીવર્સરી આવે છે..... એક મિનીટ આ પાણી પી લઉં?’

‘હા પી ને ડાર્લિંગ, નેકલેસ નું શું કહેતો હતો’

‘થેંક્યું, પણ તેં ખોટા ખર્ચા કરવાની ના પાડી છે એ યાદ આવ્યું એટલે આગળ વધી ગયો’.

--
પત્નીને પૂછીને કામ કરવામાં અપજશ નથી મળતો. આવું ઘણા માનતા હશે. પણ એવું જરૂરી નથી. ઘણીવાર તો એમ બને કે એક સરખા કામ તમે કરો તો એમાં તમારી ભૂલ થાય તો એ ભૂલ ગણાય પણ પત્નીએ કરેલા કામમાં ભૂલ થાય તો એમાં ટેકનીકલ મુદ્દાઓ કામ કરી જતાં હોય.

‘ફ્રુટમાં શું લાવું, સંતરા કે મોસંબી?’

‘દ્રાક્ષની સીઝન છે અત્યારે ને ભલીવાર વગરના સંતરા મોસંબી લાવીશ?’

‘સારું તો દ્રાક્ષ લાવું ને?

‘હા પાછી જોજે ખાટી ન આવે, ગઈ વખત યાદ છે ને ?’

‘એ તો તું ઘઉં લાવે છે, એમાં રોટલીઓ ફૂલતી નથી એવું નથી બનતું?’

‘એ જુદી વાત છે, ઘઉંમાં ટેસ્ટ ન થાય ઇડીયટ’

--

સામેવાળી વ્યક્તિ પાસે પોતાનું ધાર્યું કરાવવું છતાં, પોતે કીધું છે એવું ન દર્શાવવું એ પણ એક કળા જ છે. વેકેશનના પ્લાનિંગ અંગે અમે વાત શરુ કરી.

‘આ વખતે ઉનાળામાં ગોવા જઈશું?’

‘ઉનાળામાં ગોવા બફાવા જવું છે?’

‘આપણે ભારતીય છીએ, આપણે કંઈ વિદેશીઓની જેમ બીચ પર પડી રહેવા થોડા જઈએ છીએ.’

‘તો એનો મતલબ કે તું ફરવા માટે નહીં, હોટલમાં પડી રહેવા જાય છે?’

‘ના એવું પણ નથી, પરંતુ હોટલના રૂપિયા ખર્ચીએ અને ત્યાં ખાલી રાતે સુવા જઈએ તોયે અમદાવાદી તરીકે અમને લાગી આવે છે’

‘ના, પણ મારે ગોવા નથી જવું’

‘તો શું હું એકલો જઉં?’

‘મેં એવું ક્યાં કીધુ છે?’

‘તો, આપણે હિલ સ્ટેશન જઈએ? જેમ કે આબુ.’

‘એ તો એનું એ જ થયું ને?’

‘કેમ, આબુમાં બફારો નહિ લાગે ... તું ગોવા બફારાને કારણે ના પાડતી હતી ને’

‘ના, ગોવા માટે ના પાડવાના બીજા પણ કારણો હતા, અને એ જ કારણો આબુમાં પણ લાગુ પડે છે.’

‘તો તું ચોખ્ખે ચોખ્ખું કહેને તને પેટમાં શું દુખે છે.’

‘તને ખબર તો છે’.

‘તો પછી ક્યાં જઈશું? કેરાલા જવું છે?’

‘કેરાલામાં પછી ખાવાના વાંધા પડશે નહિ? યાદ છે ને સાઉથની ટુર?’.

‘તો પછી સિમલા કુલુ મનાલી જઈએ.’

‘ત્યાં તો ભૈશાબ બહુ ઠંડી પડે છે, હજુ હિમવર્ષા ચાલે છે ત્યાં.’

‘ઠંડી ભગાડવાના ઉપાયો છે’.

‘હા, જેકેટ ખરીદ્યા છે આપણે’.

‘એ સિવાય પણ ઘણા ઉપાય છે.’

‘ત્યાં જઈને જોગીંગ કરવાની મારી ઈચ્છા નથી’.

‘તું સમજતી નથી’.

‘મારે સમજવું પણ નથી’.

‘સારું તો પછી આપણો કોઈ પ્રોગ્રામ ન થતો હોય તો હું ઓફીસના કામે થાઈલેન્ડ જવાનું છે તે ફાઈનલ કરી દઉં.’

‘સારું તો ગોવાની ટીકીટ કરાવી દે ત્યારે’.

--
પત્નીને કન્વીન્સ કરવાના વધુ ઉપાયો જાણવા માટે સંત બેલડી અધીર-બધિરનો રૂબરૂ સંપર્ક કરવા વિનંતી છે. આ અંગે ફીની માહિતી માટે પૂછપરછ આવકાર્ય છે.

મસ્કા ફન
બોલપેનથી ખણવાની ટેવ હોય તો શર્ટમાં લીટા પણ પડે. 

 

Wednesday, March 15, 2017

દૂધના ભાવ

 

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૧૫-૦૩-૨૦૧૭


Note: Image is not same as published in newspaper

બબ્બે રૂપિયા કરીને દુધના ભાવ વધી રહ્યા છે. નવજાત શિશુને માતાનું જ દૂધ પીવડાવવું જોઈએ એ ઝુંબેશમાં આ ભાવવધારો મદદરૂપ થઇ રહ્યો છે. દુધમાં ફેટ હોય છે અને વધુ ફેટ લેવાથી ફેટ થવાય છે, મેદસ્વીતાની સમસ્યાનો ભાવવધારો કેટલાક અંશે ઉકેલ છે. આ ઉપરાંત દૂધ અને દુધની બનાવટનો ઉપયોગ ઘટે તો ફૂડ પોઈઝનીંગના કેસ પણ ઘટશે એ ફાયદો પણ અમને જણાય છે. દુધના ભાવ વધતા જે છોકરાઓને મમ્મીઓ કાલીઘેલી ભાષામાં ‘લે દુ દુ પી લે’ કહી પાછળ પડતી હતી તે એમ કરવાનું બંધ કરશે. આમ થવાથી મમ્મીઓની ઘેલાશમાં તો ઘટાડો થશે જ પણ છોકરાઓને પણ રાહત થશે. ટીવી પર એક આયુર્વેદાચાર્યને કોઈપણ શારીરિક સમસ્યાના ઉપાય તરીકે રોજ ચા-કોફી બંધ કરવાનું જણાવે છે. આ હિસાબે દૂધ મોંઘુ થતાં, લોકો ચા પીવાનું છોડી દે તો લોકોની તબિયતમાં જરૂર સુધારો આવે. અમુક ઘરોમાં દૂધ કોલ્ડ્રીંકના નામે જે દુધમાં શરબત નાખી ફટકારવામાં આવે છે તે બંધ હવે બંધ થશે, જેનો આનંદ અમે વર્ણવી નથી શકતા (એવા રજનું ગજ ટાઈપના વર્ણનો વાંચવાનો શોખ હોય તો કોઈ કાઠીયાવાડી લેખકના લેખ વાંચવા અથવા ડાયરાના કલાકારને સાંભળી લેવા !).

દુધના ભાવ વધે છે એમ ચા પાણી જેવી થતી જાય છે ખાસ કરીને કીટલી પર. આ ઉપરાંત કપની સાઈઝ નાની થતી જાય છે. હવે તો દવાની ઢાંકણી જેટલા કપમાં ચા પીવડાવવામાં આવે છે, ખાસ કરીને વોલ સિટીમાં ઘરાકને દુકાનદારો આવી ચા પીવડાવે છે. એટલે જ કદાચ દુધના વિકલ્પ તરીકે હવે ધીમે અને મક્કમ રીતે બ્લેક ટી માર્કેટમાં પગ જમાવી રહી છે. આમ તો બ્લેક ટી એ સ્ટેટ્સ સિમ્બોલ છે. અમીરોનું પીણું છે. દિલ્હી યુનીવર્સીટીએ સર્વે કર્યો હોત તો સાયકલ ચલાવનારા આખા દૂધની, મોટરસાઈકલ ધારકો અડધા દુધની અને મોંઘી કાર ધરાવનારા બ્લેક ટી પીવે છે એવું બહાર આવત.

દુધના ભાવ વધે છે પરંતુ દૂધ સાથેની બે મૂળભૂત સમસ્યાઓનું હજુ સુધી સમાધાન નથી આવ્યું. પહેલી દૂધ ફાટી જવાની અને બીજી દૂધ ઉભરાઈ જવાની. દૂધ બીકણ નથી તોયે ફાટે છે. અને એ છલોછલ ન હોય તો પણ એ ઉભરાય છે. એમાય ગુજરાતી સાહિત્યની તકલીફ એ છે કે ફાટેલું દૂધ સાંધી શકાતું નથી અને ઉભરાયેલ દૂધ પર અફસોસ કરી શકાતો નથી. પ્રેશરકુકરમાં ત્રણ સીટી વાગે એટલે દાળ કે કઠોળ ચઢી જાય એમ માનીને ગેસ બંધ કરવાનો રીવાજ છે. પરંતુ દૂધ જયારે ગરમ કરવા મુક્યું હોય ત્યારે એની સામે ફાટી આંખે જોઈ રહેવા સિવાય કોઈ ઉપાય કે એ અંગે અગ્રીમ ચેતવણી આપતું કોઈ ઉપકરણ ઉપલબ્ધ નથી. જો દૂધ ગરમ કરવા મુક્યું હોય અને વચ્ચે મોબાઈલ પર નજર નાખવા જઈએ તો હાઈવેની જેમ જ નજર હટે અને દુર્ઘટના ઘટે છે. એવી જ રીતે ફ્રીજમાં દૂધની તપેલી મુકવાની રહી જાય તો દૂધ ફાટી જાય છે. મોટે ભાગે તો ચામાં આ ફાટેલું દૂધ નાખીએ અને ચા ફાટી જાય ત્યારે પછી આખી ફાટવાની ઘટના ખબર પડે છે. આવા સમયે જેને ચાનો સૌથી વધારે શોખ હોય એને માથે દૂધ લેવા જવાનું કંટાળાજનક કામ ઢોળવામાં આવે છે.

દૂધનો ભાવ જનતા માટે આજે જ નહિ ઐતિહાસિક સમસ્યા હોય એવું લાગે છે. અકબરના વખતમાં બાદશાહે હોજમાં લોટો દૂધ નાખવાનું ફરમાન આપ્યું હતું ત્યારે લગભગ બધા લોકોએ દુધને બદલે પાણી જ નાખ્યું હતું. હવે વિચારો કે પાણી બધું બાદશાહના હોજ ભરવામાં જાય તો રાજ્યમાં દુધના સપ્લાયનું શું થાય? હવે તો મોટાભાગના લોકો પાઉચમાં દૂધ ખરીદે છે એટલે પાણી ઉમેરવાનો પ્રશ્ન નથી રહેતો. બાકી વર્ષો પહેલા શહેરની પાણીની અડધી સમસ્યા આ દુધમાં પાણી નાખવાને લીધે હતી.

ચાનો વિકલ્પ તો કોફી છે. પણ દુધનો વિકલ્પ શું? દ્રોણના પત્ની તો દુધને બદલે લોટનું પાણી અશ્વસ્થામાને પીવડાવી દેતા. અશ્વસ્થામા તો અમર હતો એટલે ગમે તે પીને એ જીવી શકે, પણ આપણે તો માણસ છીએ. આમ તો કુદરતે દૂધ આપવાની ક્ષમતા માત્ર માદા પ્રાણીઓને જ આપી છે. પરંતુ કેટલાક કાળા માથાના માનવી કુદરતને ચેલેન્જ કરી યુરીયા, ફોર્મેલીન, ડીટરજન્ટ વગેરે વડે પણ દૂધ બનાવી જાણે છે. આવા દુધના ભાવ દેશમાં ખાતરની જરૂરીયાતને આધારે નક્કી થતા હશે.

દુધના ભાવ વધતા હવે રૂપિયા દુધે ધોઈને આપી નહિ શકાય. સંસ્કૃતમાં કહ્યું છે કે एकवर्णं यथा दुग्धं भिन्नवर्णासु धेनुषु । અર્થાત જેમ ગાયો જુદાજુદા રંગની હોય છે તેમ છતાં એ બધી એક જ રંગનું દૂધ આપે છે. જેમને ‘દૂધો નહાઓ પૂતો ફલો’ પોસાતું હોવા છતાં નેતાઓ અને અધિકારીઓમાં દુધે ધોયેલા હોય એવા સહેલાઈથી નથી મળતા. અર્થાત બધા જ ભ્રષ્ટ્રાચારના એક જ, કાળા, રંગમાં રંગાયેલા હોય છે. આપણા દેશમાં એક જમાનામાં દૂધ-ઘીની નદીઓ વહેતી હતી એવું કહેવાય છે પરંતુ હવે તો નદીઓમાં ગટરના પાણી જાય છે એટલે દૂધ-ઘીની નહીં ગટરના પાણીની નદીઓ વહે છે. આતો સારું છે કે દિલ્હીના યુગપુરુષ જેવું કોઈ એમ નથી પૂછતું કે ભારતમાં ઘી-દુધની નદીઓ વહેતી હતી એનું પ્રમાણ આપો !

જોકે દેશ અને દુનિયાની ઘટનાઓ અને સમસ્યાઓને પોતાની પ્રોડક્ટ સાથે જોડીને રમૂજી જાહેરાતો બનાવનાર જાણીતા દુધની બટકબોલી બ્રાંડ એમ્બેસેડર છોકરી દુધના ભાવવધારાની સમસ્યા અંગે ચુપ છે, તે બતાવે છે કે હિપોક્રસી માણસોમાં જ નહિ, કાર્ટુનોમાં પણ છે!

મસ્કા ફન

ફેસબુક પર ફેક એકાઉન્ટ શહેરના ગેરકાયદેસર બાંધકામ જેવા છે. એ જેમ છે તેમ સ્વીકારો પણ એમાં ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કરવાથી દૂર રહો.

Wednesday, March 08, 2017

કૂતરાઓના સારા દિવસ જાય છે

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૦૮-૦૩-૨૦૧૭

દેશમાં દિવસે દિવસે પ્રાણીઓ માટે સહાનુભુતિ વધી રહી છે. ખાસ કરીને કૂતરાઓ માટે. કુતરા પાળવાના નવા નિયમો આવી ગયા છે જેનાથી ઘરમાં કુતરા રાખતા લોકોને માથે જવાબદારી વધી છે. જેમ કે કુતરાને હવે એસીમાં રાખવા પડશે. ડોગ ઓનરે પાંજરા રાખવા પડશે, બેલ્ટ પહેરાવી ડોગ વોક કરાવવો પડશે અને ટોમી જો પોટી કરે તો એ ઉપાડવી પડશે. અમને થાય છે કે મુનસીટાપલી આમ તો શહેરમાં રખડતા કૂતરાની પાલક કહેવાય એ હિસાબે મુનસીટાપલીએ પણ કૂતરાઓ માટે રેનબસેરા ટાઈપ જ નહિ પરંતુ નવી ગાઈડલાઈન્સ અનુસાર એસી શેલ્ટર ઉભા કરવા જોઈએ. ડોગ પાર્ક પણ ઉભા કરવા જોઈએ. જોકે ઉપર દર્શાવેલા અન્ય કામ મુનસીટાપલી કરે એ કામ રેતીમાંથી ઘી કાઢવા જેવું અઘરું છે.

વચ્ચે એક સર્વેક્ષણ થયું હતું તેમાં અમદાવાદમાં દર ૨૫ નાગરિકે કરડવા કે પાછળ પડવા માટે એક શ્વાનની સગવડ મુનસીટાપલીએ કરી છે. આ હિસાબે દરેક સોસાયટી કે ફ્લેટને ઓછામાં ઓછા ૫-૬ કુતરા એલોટ થયા છે. આમ તો આ એલોટમેન્ટમાં મુનસીટાપલીનો કોઈ હાથ નથી. એના માટે કોઈ કમ્પ્યુટરાઈઝ્ડ ડ્રો નથી થયા. આમ પણ કૂતરા દીઠ ૨૫ નાગરિકની ફાળવણી કરેલી છે એટલે કરડવામાં સફળતાનો દર ઉંચો રહેતો હોઈ શ્વાન વર્ગને સંતોષ છે. કૂતરાઓએ પણ સમરસતાપૂર્વક પોતપોતાના વિસ્તાર માર્ક કરી લીધા છે. જે લોકોને દેશમાં અસહિષ્ણુતા અંગે ફરિયાદ હોય એમણે કુતરાનું અમદાવાદ મોડેલ જોઈ લેવું જોઈએ.

અમદાવાદમાં તો ‘દેખ બિચારી કુતરીને કોઈ જાતા ન મારે લાત...’ હિસાબે નિર્ભય થઈને કુતરા કુતરીઓ સ્વૈરવિહાર અને વિહાર ઉપરાંત એમની પ્રકૃતિ અને કુદરતી રીતે જે કરવાનું હોય એ કરે છે. વેલેન્ટાઈન ડેમાં કપલ્સને જાહેરમાં પ્રેમ કરતા જોઈ અમુક અડબંગ દળના કાર્યકરો ટામેટા ફેંકે છે. જોકે કૂતરાઓ જાહેરમાં જે ઈચ્છે એ કરી શકે છે. તેમના ઉપર કોઈ ટામેટા ફેંકતું નથી, અને ઇન ફેક્ટ જો ફેંકે તો એ ખુશી ખુશી ઝીલી અને ખાઈ લે. આ અંગે આપણે આપણા કાન ઢોર જેટલા લાંબા હોય કે ન હોય, આંખ આડા કાન કરવા જ પડે છે. મુનસીટાપલી હજુ શહેરીજનો માટે જનસુવિધાઓ ઉભી કરવા ઝઝૂમી રહી છે ત્યારે કૂતરાઓ માટે ટોઇલેટ બનાવે તેવી અપેક્ષા રાખવી વ્યવહારિક નથી. અને બનાવે તો પણ જે રીતે માણસો માટે સરકારી પૈસાથી બનાવેલા સંડાસોનો ઉપયોગ લોકોએ બેડરૂમ કે પાનના ગલ્લા તરીકે કરવાનો શરુ કર્યો છે એ જોતા કૂતરાઓ માટે ઉભી કરેલી સુવિધાનું ભવિષ્ય કલ્પી શકાય છે. આમ પણ પરાપૂર્વથી કૂતરાઓ સ્વતંત્ર છે જ, આ સંજોગોમાં, અને દુરના ભવિષ્ય સુધી રહેશે તેવું ચારેતરફ દેખાઈ રહ્યું છે.

આપણા દેશવાસીઓ ‘દુઈ રોટી ઔર એક લંગોટી સે હમ ખુશ હૈ રે ભૈયા ...’ ટાઈપના લોકો છે. આપણે ત્યાં આ બે રોટીમાંથી પણ કૂતરા માટે કાઢવાનો મહિમા છે. તો સામે કૂતરા પણ આપણી સાથે રહીને આપણા જેવા સંતોષી થઇ ગયા છે. તમે વિચારો કે એક કૂતરો આપણી પાસે શું માંગે છે? થાંભલો જ ને? તો એની વ્યવસ્થા પણ સરકાર કરે જ છે ને! હકીકતમાં ગામેગામ ટોઇલેટ અને વીજળી પહોંચાડવાની યોજનાના લાભાર્થીઓમાં આઝાદી પહેલાંના સમયથી થાંભલા વગર ટળવળી રહેલા દૂર-સૂદુરના ગામોના કૂતરાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. પ્રધાનમંત્રીશ્રીએ લાલ કિલ્લા પરથી ૧૮૦૦૦ ગામોમાં વીજળીના થાંભલા નાખવાની જે જાહેરાત કરી હતી એને સૌથી વધુ શ્વાન વર્ગે આવકારી હશે.

આપણે ત્યાના કૂતરાઓમાં એક દૂષણ સર્વ વ્યાપી છે અને એ છે અમથા અમથા દોડાદોડી કરવાનું. કોઈપણ જાતના પ્રયોજન વગર દોડવું એ શક્તિનો વ્યય છે, પછી એ શ્વાનશક્તિ કેમ ન હોય! તો શ્વાનશક્તિને યોગ્ય દિશામાં વાળવાની પહેલ મહારાષ્ટ્ર સરકારે કરી છે. અગાઉ મુંબઈ સરકારે ૧૮૮૭ના જુગાર પ્રતિબંધક ધરામાં ઘોડાની રેસ સાથે કૂતરાની રેસનો પણ સમાવેશ કર્યો હતો. એ પછીથી ‘ડોગ રેસકોર્સીસ લાઈસન્સિંગ એક્ટ ૧૯૭૨’ પણ અસ્તિત્વમાં છે અને નજીકના ભૂતકાળમાં એમાં સુધારા કરીને લાઇસન્સ ધરાવતા રેસકોર્સ પર કૂતરાની રેસ યોજવા આડેના અવરોધો દૂર કરાયા છે. આ બધું કહેવા પાછળનો અમારો આશય એટલો જ કે ગુજરાતના કુતરા મહારાષ્ટ્ર રેસમાં ભાગ લેવા જાય તો અહીં જે શાંતિ થઇ તે ખરી!

કરડવાની બાબતમાં આપણા કૂતરાઓની પરિસ્થિતિ સારી છે. અમેરિકામાં ૩૨ કરોડની વસ્તી સામે સાત કરોડ કૂતરા છે. એટલે કરડવા માટે આપણા એક એક કૂતરાને ૨૫ ઓપ્શન મળે છે તો અમેરિકન કૂતરાને ફક્ત ૬.૪ માણસ મળે છે. આમાં રાઉન્ડ અપ કરો તો પણ ગણીને સાત માણસ મળે. એમાં પણ નાની ઉમરના તો એટલું ફાસ્ટ ભાગતા હોય કે મોં પણ ન પહોચે. બાકી હોય એમ કોર્ટ કેસો અને વળતરની બીકે એનો માલિક એને કોઈને કરડવા પણ ન દે તો ધૂળ પડી એના કૂતરત્વમાં! પણ આ સિવાય આપણા કૂતરાઓએ હરખાવા જેવું નથી કારણ કે એમને ત્યાં કૂતરાઓ માટેના, સ્પા, ફાઈવ સ્ટાર હોટલ, હોસ્પિટલો અને ક્લબો પણ હોય છે. કૂતરાં માટે ખાસ બ્યુટીશીયનો પણ હોય છે અને કૂતરીઓની બ્યુટી કોન્ટેસ્ટ પણ થાય છે! એમના માટે ખાસ ડોગ ફૂડ લાવીને ખવડાવવામાં આવતું હોય છે. એમને ઠંડી ન લાગે એ માટે કપડા પણ ફેરવવામાં આવતા હોય છે. અમુક સનકી લોકો કૂતરા માટે મિલકત પણ છોડી જતા હોય છે. એટલે કૂતરું નહિ તો કૂતરાની પૂછડી રૂપે સરકારે આ દિશામાં થોડું કામ કરવાનો નિર્ધાર જાહેર કર્યો છે એનો અમને આનંદ છે, ભલે અમે એના લાભાર્થી નથી.

મસ્કા ફન
અધીર: કૂતરાનો સંઘ કાશીએ શું કામ જતો હશે?
બધિર : કાશીમાની કૂતરીને પરણવા!

Wednesday, March 01, 2017

વોશરમેનના ડોબરમેન જેવી પરિસ્થિતિ

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૦૧-૦૩-૨૦૧૭

બીલ ગેટ્સ વિન્ડોઝ ઓપરેટીંગ સીસ્ટમની ભેટ આપીને પોતે દુનિયાનો સૌથી પ્રખ્યાત માણસ બની ગયો, પણ આ વિન્ડોઝ માર્કેટમાં આવી ત્યારથી હેંગ થઈ જવા માટે કુખ્યાત છે. કન્ડકટરની સ્મશાનયાત્રા જેમ દરેક બસ-સ્ટેન્ડે અટકતી અટકતી ચાલે એમ એના શરૂઆતના વર્ઝન ચાલતા. જુના જમાનામાં જેમ રેડીઓને ટપલા મારી મારીને ચલાવતા અમુક જુગાડુઓ તો કોમ્પ્યુટરને પણ ટપલા મારીને ચાલતું કરવાની કોશિશ કરતા. હવે જોકે સુધર્યું છે. ન સુધર્યું હોત તો પણ વાંધો ન આવત કારણ કે ભારતમાં ધરમની ગાયના દાંત ગણવામાં આવતા નથી. અર્થાત આપણે ત્યાં મોટેભાગે પાઈરેટેડ વર્ઝન વપરાતા હોવાથી મોટાંભાગના લોકો મોટું મન કરી આવી ક્ષતિ ચલાવી લે છે. બાકી એ જમાનામાં કહેવાતું કે જયારે જયારે વિન્ડોઝ હેંગ થાય ત્યારે બીલ ગેટ્સના માથાનો એક વાળ ખરતો હોત તો એ સાડા ત્રણ મિનીટમાં અનુપમ ખેર બની જાત! 
 
હેંગ થવું એટલે કે લટકવું એટલે ન ચાલુ કે ન બંધ હોય એવી લપટી સ્વીચ જેવી અવસ્થા. એક બસમાં બેઠા હોવ અને પાછળ સીધી આપણા ઘર સુધી જતી બસ દેખાય એટલે ઉતાવળે આ બસમાંથી ઉતરી જઈએ અને જેમાં ચઢવાનું હતું એ બસ ઉભી ન રહે એ સ્થિતિ. માથામાં વાળ અમુક હદ સુધી ઓછા થાય કે ટાલીયા કહેવાઈએ પણ નહિ પરંતુ ટાલ પડશે એવી ગભરામણ છાતીમાં માળો કરી જાય એ વચ્ચેની અવસ્થા. બિલ્ડરને રૂપિયા આપો અને તમને એ ફ્લેટનું પઝેશન આપે એ વચ્ચેનો ગાળો. હેંગ થઇ જવું એટલે છોકરી “ના” પણ ના પાડે અને “હા” પણ ના પાડે એ વચ્ચેની ભયંકર પરિસ્થિતિ. એન્ગેજમેન્ટ અને મેરેજ વચ્ચેની અવસ્થા પણ આવી જ છે. જેમાં નવા ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કરાતા નથી અને જે ઇન્વેસ્ટમેન્ટ થઈ ગયું છે એના રીટર્ન બહુ મળતા નથી. ટૂંકમાં વોશરમેનના ડોબરમેન જેવી પરિસ્થિતિ; ન સોસાયટીના કે ન રીવરફ્રન્ટના !

અર્થની રીતે હેંગ થવું એટલે કે લટકવાની ક્રિયા ઘણી જ ક્લિષ્ટ છે. જેમ કે ગંભીર ગુનો સાબિત થાય તો ગુનેગારને ફાંસી પર લટકાવી દેવામાં આવે છે. આ પ્રકારના લટકવામાં એક છેડો ફિક્સ હોય અને બીજા છેડા ઉપર - આ કિસ્સામાં - માણસ લટકી જતો હોય છે. ખીંટી ઉપર શર્ટ લટકાવવામાં આવે છે. છતમાંથી ઝૂમ્મર અને પંખા લટકતા હોય છે. કાનમાં ઈયરીંગ્ઝ અને ગળામાંથી ટાઈ લટકતી હોય છે. ફ્લેટમાં ઉપરના માળે રહેનારા લોકો દૂધ-શાક લેવા માટે દોરીના છેડે બાસ્કેટ કે થેલી બાંધીને બાલ્કનીમાંથી લટકાવતા હોય છે. આ કિસ્સામાં ઉપરની બાજુનો છેડો કસીને બાંધેલો ન હોય તો નીચે ઉતરવું પડતું હોય છે. આપણે ત્યાં પરંપરા મુજબ આ કામ માટે બિનવપરાશી લેંઘા અને ચણીયાના નાડા જોડીને ચલાવવામાં આવતા હોય છે જે ભાર ખમી શકતા ન હોઈ ભોંયતળિયાના ધક્કા ખાવાનું પ્રમાણ ઊંચું હોય છે.

એકવાર ગુજલીશમાં ‘હેંગ થવું’ એટલે ‘લટકવું’ એવો અર્થ પકડો પછી તો એના ઘણા અર્થ નીકળે એમ છે. ઘણીવાર લબડી પડવા કે રખડી પડવાના અર્થમાં પણ એનો પ્રયોગ થતો હોય છે. પક્ષપલટો કરીને હરીફ પક્ષમાં જનાર જો ચૂંટણીમાં હારી જાય ત્યારે એ ‘લટકી પડ્યો’ ગણાય છે. આ અવસ્થા પણ વોશરમેનના ડોબરમેન જેવી છે. પોતાના મૂળ પક્ષમાં તો એ તિરસ્કૃત હોય જ છે પરંતુ નવા પક્ષમાં જેની ટીકીટ કાપીને ઘુસ્યા હોય એ પણ એના દુશ્મન બની જાય છે. પ્રમોશન માટે પોતાના જ સાથીઓ સાથે દગો કરીને કાવાદાવાથી પ્રમોશન મેળવવા જતા લટકી પડનારની પણ આ જ હાલત હોય છે. આવી રીતે લટકી પડવામાં બોસના હાથમાં રહેલો બીજો છેડો જવાબદાર હોય છે. બોસના હાથમાં ઘણા છેડાં હોય છે. એ ધારે એને લટકાવી શકે અને ધારે એને છુટ્ટો દોર આપી શકે છે.

ઇંગ્લીશમાં કહેવત છે – A bird in hand worths two in the bush. અર્થ સ્વયં સ્પષ્ટ છે. ગુજરાતીમાં ‘હાથમાં તે બાથમાં’ એવું કહેવાય છે. સંસ્કૃતમાં સ્થિર કે પ્રાપ્ત કરી શકાય એવા લક્ષ્યને પડતું મુકીને હેતુહીન-અસ્પષ્ટ-અનિશ્ચિત ધ્યેય પાછળ ભાગનાર માટે આવું જ કૈંક કહ્યું છે,

यो ध्रुवाणि परित्यज्य अध्रुवं परिषेवते|
ध्रुवाणि तस्य नश्यन्ति अध्रुवं नष्टमेव हि||
 
આ રીતે રખડી પડનારની હાલત મૃગજળ પાછળ દોડનાર હરણ જેવી હોય છે.

ઘણીવાર આવી રીતે આંધળું સાહસ કરતા લટકી જનાર લોકો ભોંઠા પડવાને બદલે એ પરિસ્થિતિ સ્વેચ્છાએ જ સ્વીકારી હોવાનો દાવો કરતા હોય છે જેને બાકીના લોકો ‘ટંગડી ઉંચી’ ગણાવતા હોય છે. અલબત્ત, આથી વિરુદ્ધ આનંદી કાગડાઓ પણ હોય છે જે ગમે તે પરિસ્થિતિમાં સ્વસ્થ રહેતા હોય છે. આવા લોકો પૂરી તૈયારી સાથે સાહસ કરતા હોય છે. ઘણીવાર વ્યક્તિનો પ્રયત્ન સાચી દિશામાં હોય છે પણ પરિસ્થિતિ વિપરીત હોય છે. આ સંજોગોમાં સાચા કર્મયોગીઓ ત્રિશંકુની જેમ પોતાનું અલગ સ્વર્ગ રચતા હોય છે.

બાળપણથી લઈને બુઢાપા સુધી જીંદગીમાં તો લટકવાનો અનુભવ દરેકે કર્યો જ હોય છે, ફરક એટલો જ કે યુવાનીમાં લટકવાની, એ પણ જાતે, મઝા આવે છે જયારે અમુક ઉંમરમાં લટકી પડો તો બ્લડપ્રેશર વધી જાય છે. ટૂંકમાં બધો આધાર લટકવાની રીત પર છે. આમ છતાં અમે માનીએ છીએ કે લટકીને લાંબા થવા કરતાં કર્મથી ઊંચા બનવું જોઈએ.

મસ્કા ફન


પકો: બકા આ અર્બન ગુજરાતી મુવી એટલે ?

બકો: અર્બન ગુજરાતી મુવી એટલે મુન્સીટાપલીનું ખોદકામ, બધા ક્યારે પૂરું થશે એની રાહ જોતા હોય છે
!

Wednesday, February 22, 2017

મેરેજ સીઝન

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૨૨-૦૨-૨૦૧૭

અથાણાની સિઝનમાં અથાણા થાય છે. વસાણાની સિઝન આવે એટલે વસાણા થાય છે. એમ જ મેરેજ સિઝનમાં મેરેજ થાય છે. મેરેજ અંગ્રેજી શબ્દ છે. મેરેજ એ સ્ત્રી-પુરુષ વચ્ચેનું કાનૂની રીતે માન્ય જોડાણ છે. જોકે મેરેજ કરવા માટે કાનૂની પરમિશન લેવી નથી પડતી, નહીંતર ફેરા ફરવાનું બાજુ પર રહેત અને ઉમેદવારો ફાઈલ પાછળ ટેબલે ટેબલે ફરતા થઇ જાત. એમાંને એમાં ઘણાં કુંવારા જ ગુજરી જાત. 
 
ઉનાળામાં અને શિયાળામાં મોટા પાયે લગ્ન મુર્હ્તો નીકળે છે. પહેલાંનાં સમયમાં વેકેશનનો સમય જોવાતો હતો, ટ્યુશનપ્રથાનાં ઉદય પછી વેકેશન ફક્ત કોલેજમાં જ હોય છે, સ્કૂલોમાં નહિ. હવે લગ્નગાળો આવે છે, પણ એમાં કોઈને ફુરસદ નથી હોતી, પરણનારને પણ નહીં. લગ્નોમાં હવે ‘ઈવેન્ટ્સ’નું તૂત પણ ઘૂસ્યું છે. એમાં પૈણનારાના સની દેઓલ જેવાં સગાઓને પણ સંગીતસંધ્યા માટે માત્ર પંદર દાડામાં હ્રિતિક રોશન બનાવવા એમને અગાઉથી કોરિયોગ્રાફરના હવાલે કરી દેવામાં આવતા હોય છે. સમ ટોટલ એ હોય છે કે પૈણનારુ તો પૈણે પણ પછી પંદર જણા ફીઝીયોથેરાપીસ્ટને ત્યાં શેક લેતા થઇ જાય છે. અમારું તો નમ્ર સૂચન છે કે મજૂર પીપડા દેડવતા હોય એ રીતે કપલો પાસે સ્ટેજ ઉપર સાલસા ભલે કરાવો પણ પછી એ જ હોલમાં પંદર દા’ડા માલીશવાળા અને ફીઝીયોથેરાપીસ્ટની સેવાઓ પણ ઉપલબ્ધ કરો. ભલે એ લોકો પણ આ સિઝનમાં બે પૈસા કમાતા.

સિઝનમાં બધા કામકાજ જથ્થાબંધ થતાં હોય છે. પછી અથાણાં હોય કે ઘઉં. એમાં હવે તો મુહુર્ત જ એવા નીકળે છે કે એક જ દિવસમાં અનેક લગ્ન ગોઠવાય છે. આને પગલે હોલ, પાર્ટી-પ્લોટ, બ્યુટીશીયન્સથી લઈને ગોર મહારાજ સુધીના ઓવરબુકડ હોય છે. મહારાજ પણ એક લગ્નમાંથી બીજા લગ્નમાં જવાની ઉતાવળમાં હોય છે, એટલે હવે મહારાજને ઉતાવળ કરવાનું કહેવું નથી પડતું. ભવિષ્યમાં એવો સમય આવશે કે આપણે મેટ્રીમોનીયલ વેબસાઈટ ઉપર ઓનલાઈન ગોર મહારાજોનું બુકિંગ કરવું પડશે. એમાં પણ બબ્બે કલાકના ટાઈમ સ્લોટ જ મળશે. વરરાજા અને કન્યાએ પણ એમનાં ટાઈમ પ્રમાણે એડજસ્ટ કરવું પડશે નહીતર ગોર મહારાજ અડધા ફેરે રવાના થઇ જશે. જેમ અત્યારે પાન ખાવામાં ટ્રેઈન ચુકી જવાના દાખલા જોવા મળે છે તેમ ભવિષ્યમાં ‘નાચવામાં મશગુલ જાનૈયાઓ લગ્નનું મુહુર્ત ચુકી જતાં જાન લીલા તોરણે પાછી લઈ જવી પડી’ તેવા સમાચાર વાંચવા પડશે. કદાચ લોકો એન્જીનીયરીંગ છોડીને ગોરપદાની પદવી આપતી કોલેજોમાં ડોનેશન આપીને એડમીશન લેવાનું શરુ કરી દે તો પણ નવાઈ નહિ.

સિઝનમાં સીઝનલ દુકાનો ખુલે છે. રાયપુર દરવાજા પાસે દિવાળીમાં ફટાકડાં અને ઉત્તરાયણમાં પતંગની સિઝન પ્રમાણે દુકાનમાં માલ વેચાય છે. દશેરા ઉપર ફરસાણવાળા દુકાન આગળ માંડવા નાખીને ધંધો કરતા હોય છે. આમાં વર-કન્યાના બ્લડ રિલેશનમાં આવતા સગા માટે શેરવાની-સાફો ભાડે આપવાના ધંધામાં અમને અસ્થમા એટલે કે દમ લાગે છે. આનું કારણ છે. નજીકના સગાઓએ હોંશ બતાવવાની હોડમાં ચારથી લઈને આઠ-દસ હજારની શેરવાનીઓ ફરજીયાત સિવડાવવી પડતી હોય છે. ઉજમ હોય, પોસાતું હોય અને સિવડાવે એમાં કંઈ ખોટું પણ નથી. પણ પ્રસંગ પતે પછી એટલી મોંઘી અને ભપકાદાર શેરવાનીનું કરવાનું શું? એ પહેરીને શાક લેવા તો જવાય નહિ. ઘરના જ કોઈ પ્રસંગમાં પહેરશો તો સગાં કહેશે ‘આ તો તમારા જીમીના લગન વખતનીને?’ અને આવી રજવાડી શેરવાની પહેરીને મિત્ર કે દૂરના સગાના લગનમાં જશો તો તમે વરના ભા નહિ પણ બેગાની શાદીવાળા અબ્દુલ્લા લાગશો! એ હિસાબે IIMની કોઈ ફરેલી ખોપડી જરા કોર્પોરેટ સ્ટાઈલથી આ ભાડે આપવાના ધંધામાં પડે તો ઇન્વેસ્ટમેન્ટની સામે રીટર્ન્સ સારા છે. તમે પડો તો આ ટીપ બદલ અમને પ્રસંગે સાચવી લેજો.

આજકાલ તો વેડિંગ પ્લાનરો એમનાં સુટ-બુટ અને સાડી પહેરેલ કપલ્સને તમારા વતી આમંત્રણ આપવાની સેવાઓ પણ પૂરી પાડે છે. હા, એ અલગ વાત છે કે ઇન્સ્યોરન્સ વેચવામાં નિષ્ફળ ગયેલા આવા છોકરાં આમંત્રણ આપવામાં પણ એવું માર્કેટિંગ ઘુસાડે છે કે આમંત્રિતને એમ લાગે કે આ લોકો આપણું કરી નાખવા આવ્યા છે. એટલે જ આવા વેડિંગ પ્લાનરોએ આવા ભાડુતી નોતરીયાઓને ‘ડોન’માં જે રીતે ડી.એસ.પી. વિજયને ડોન બનવા તૈયાર કરે છે એમ તૈયાર કરવા રહ્યા. જેને નોતરું આપવા ગયા હોય એને ખાતરી થઇ જવી જોઈએ કે આ દુનિયામાં મારા કોઈ સગા હોય તો એ આ લોકો જ છે!

એક હિન્દી ગીત છે - એક ઋતુ આયે એક ઋતુ જાયે મૌસમ બદલે ના બદલે નસીબ ... મતલબ સીઝન તો આવશે અને જશે પણ નસીબ બદલાતું નથી. આ સિઝનમાં પરણનારા પાછળથી નસીબને ગાળો દેતા થઇ જાય છે. આથી જ મેરેજ સિઝનને ગુજરાતીમાં લગ્ન’ગાળો’ કહે છે. આમાં ફટાણાથી અસહિષ્ણુતા ઉપર ઉતરી આવેલા વરપક્ષના લોકો કન્યા પક્ષના જુવાનિયાઓની ગાળો ખાય છે. એક દિવસે ત્રણ ચાર લગ્ન રાખનારને ત્યાં વ્યવહાર બધે કરવો પડે અને જમાય એક જ જગ્યા એ, આ કારણે ઘણાં ગાળો દે છે. પાંચસો ચાંદલો કર્યા પછી ડીશમાં ભલીવાર ન હોય તો ખાનાર ગાળો દેતાં હોય છે. વરઘોડો ટ્રાફિકને રોકી રાખે ત્યારે ટ્રાફિકમાં અટવાયેલા પરણનારને ગાળો દે છે. હોલની આજુબાજુ ફ્લેટમાં રહેનારાં બેન્ડવાજાનાં અવાજથી ત્રાસી પોલીસ, પરણનાર, હોલનાં વહીવટદારો અને સરકારને ગાળો દે છે. આમ લગ્ન-ગાળો નામ સાર્થક થાય છે. ◙

મસ્કા ફન

ગુજરાતના ગધેડાની જાહેરાત થતી જોઇને યુપીના ગધેડા ઈર્ષ્યા કરે છે.

Wednesday, February 15, 2017

રેઈનકોટ પહેરીને સ્નાન સહિત ન નહાવાની રીતો

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૧૫-૦૨-૨૦૧૭

અત્યારે દેશ આખો ‘શું રેઈનકોટ પહેરી ને નહાવું’ યોગ્ય છે કે કેમ? એ ચર્ચામાં પડ્યો છે. હકીકતમાં આ પ્રકારની ટીકા કરવી યોગ્ય છે કે નહિ તે ચર્ચાઈ રહ્યું છે. અલબત્ત મોટા ભાગના કિસ્સામાં તો ચર્ચા કરનારાઓની યોગ્યતા પણ તપાસવા જેવી છે. દાખલો જુઓ. આપણા પ્રવાસશુરા લોકો હોટલોમાંથી શાવર કેપ્સ ઉઠાવી લાવતા હોય છે એ તો ખબર હશે. શાવર કેપ એ એક પ્રકારની રેઈનકોટની ટોપી છે જે પહેરીને લોકો બાથરૂમમાં નહાતા હોય છે. તકલીફ એ છે કે આવા શાવર કેપ ચોરનારાઓએ પણ આ ચર્ચામાં ઝંપલાવ્યું છે.

સ્થૂળ રીતે જુઓ તો રેઈનકોટ પહેરીને નહાવામાં કેટલાક પ્રેક્ટીકલ પ્રોબ્લેમ્સ ઉભા થાય એમ છે. સામાન્ય રીતે રેઈનકોટ તો માણસ સિઝનમાં બે-પાંચ વખત પહેરાતો હોય છે, પરંતુ નહાવાનું રોજ હોય છે. હલકી કવોલીટીના ચાઇનીઝ રેઈનકોટ તો બે-ચાર વખત પહેરો એટલે બગલમાંથી ફાટી જાય છે. આ સંજોગોમાં નહાનાર, અથવા તો રેઈનકોટ પહેરીને ન નહાનારને પાણીના અનઅપેક્ષિત બગલપેસારા (પગપેસારો હોય તો બગલપેસારો કેમ નહીં?) માટે સજ્જ થવું પડે છે. ઘણી જગ્યાએ નહાનારની દાનત પર કડક મમ્મી કે દાદીને શંકા હોય તો નહાનાર નાહ્યું છે કે નહિ તે બાથરૂમમાં પાણીના અવાજ, બાથરૂમમાં ગાળેલો સમય, સાબુના વપરાશ વગેરેને આધારે પ્રમાણિત કરવામાં આવે છે. અમુક કિસ્સામાં ગળામાં કે ખભે લટકાવેલા દોરા-તાવીજ-પવિત્ર સૂત્રો પર પાણી-સાબુના અવશેષોની હાજરી પણ ચકાસવામાં આવતી હોય છે. આ સંજોગોમાં રેઈનકોટ પહેરીને નહાનારે સાબુનો વ્યય રેઈનકોટ થકી કઈ રીતે કરવો અને દર્શાવવો તે અંગે યુવાવર્ગને માર્ગદર્શનની તાતી જરૂરીયાત જણાય છે. જોકે આવી સમસ્યાઓ સામે રેઈનકોટ પહેરીને નહાનારને નહાવા ઉપરાંત નીચોવવાનું પણ કશું નથી હોતું એ ફાયદો ધ્યાને લેવા જેવો છે.

નહાવાની સમસ્યાના નિવારણ અર્થે અમારા મિતુભાએ એમના અભ્યાસના નીચોડ રૂપે કંકરસ્નાનની વિધિ વિકસાવી છે. જેમાં કંકરના સ્વરૂપે પોતાની જાતને પાટલા ઉપર સ્થાપિત કરીને જલાભિષેક તથા ફેનીક મર્દનાદી વિધિથી તેને સ્નાન કરાવવામાં આવે છે. ફેનીક એટલે સાબુ. ચોખવટ સમાપ્ત. કેટલાક સાહસિકો બતક-સ્નાન અથવા કાગસ્નાન કરતા હોય છે, જેમાં કાગડાની જેમ ક્ષણમાત્ર માટે પાણીના સંસર્ગમાં આવવાનું કે પછી બતકની જેમ પાણીમાં તરવા છતાં પીંછા કોરા રાખવાનો કસબ અજમાવવામાં આવતો હોય છે. આમ, એકંદરે શરીરને પાણીનો સ્પર્શ પણ કરાવ્યા વગર નહાઈને બહાર નીકળવાની આ રીતો રેઈનકોટ પહેરીને નહાવા કરતા ખાસ અલગ નથી. ફક્ત રેઈનકોટવાળા પકડાયા એટલે એ ચર્ચામાં છે, બાકી કલાકારો તો બીજા પણ ઘણા છે.

ગાંધીજીએ કહ્યું છે કે લોકો નીતિવાન થવા ઇચ્છતા હોય, છતાં ન થઈ શકે ત્યારે તેઓ દંભનું શરણું લેતા હોય છે. જેમ કે ધાર્મિક વિધિમાં આમ તો વારંવાર સ્નાન કરવાનું આવતું હોય છે, પણ આજની ફાસ્ટ લાઈફ અને યજમાનો દ્વારા થતી ઉતાવળને લઈને આચમનીમાં પાણી ધરી, મંત્રોચ્ચાર સહ છાંટા નાખીને નહાવાની ક્રિયા સંપન્ન કરવામાં આવતી હોય છે. એટલે જ આપણા સંતોએ કહેવું પડ્યું છે કે ‘ન્હાયે-ધોયે કયા હુઆ, જો મન મેં મૈલ સમાય; મીન સદા જલ મેં રહૈ, ધોયે વાસ ન જાય’. મતલબ કે મન નિર્મળ હોવું જોઈએ. અમે આવા દંભમાં માનતા નથી અને એટલે જ અમે મનથી નહાવાની પદ્ધતિ વિકસાવી છે. આ પ્રકારના સ્નાનમાં તમારે નહાવા માટે શરીર પલાળવાની તો ઠીક પણ પાણી અને સાબુની પણ જરૂર નહિ પડે. અત્યારે જ નહાવું હોય તો આંખો બંધ કરો અને મનોમન બાથરૂમ તરફ જાવ. અહી માત્ર કલ્પના જ કરવાની છે એટલે તમે બ્રુન્નેઇના સુલતાનના બાથરૂમની કલ્પના કરશો તોયે બાપુજી લઢવાના નથી. રોજ તમે ભલે કૂકડા છાપ સાબુથી નહાતા હોવ, પણ આ સંકલ્પાત્મક સ્નાનવિધિમાં તમે હીરા, સુવર્ણ રજ, ઓલીવ ઓઈલ તથા શુદ્ધ મધયુક્ત સાબુ કે જેની કિંમત અઢી લાખ રૂપિયા છે, એ ‘કતાર રોયલ સોપ’થી સસ્તા સાબુથી નહાયા તો તમારી સાસુના સમ. એકવારના સ્નાનમાં આખો સાબુ ઘસી મારજો. કોઈ વઢે તો અમે બેઠા છીએ. આ સ્નાનની ખૂબી એ છે કે શરદીના કોઠાવાળા અને અમારા જેવા પાણીની એલર્જીવાળા જાતકો પણ એનો લાભ લઇ શકે છે.

અને જે સંદર્ભમાં આ લેખ લખાયો છે તે પર આવીએ તો એવું કહી શકાય કે મહાપુરુષો રોજ નહાય છે કે નહીં તે અંગે કશું ચોક્સાઈપુર્વક કહી ન શકાય. સચિન તેંદુલકર ભલે ભારતમાં ગોડ ઓફ ક્રિકેટ મનાતો હોય, પરંતુ એ રોજ સ્નાન કરે છે કે ખાલી અંજલી-સ્નાન કરે છે તે તો સચિન જ જાણે ! ગાંધીજી સાબરમતીમાં સ્નાન કરતા હતા એવા ઉલ્લેખો તો મળી આવે છે, પરંતુ એ સિવાયના મહાપુરુષો રોજ સ્નાન કરતા હશે કે કેમ એ અંગે અમને શંકા છે, એ વાજબી છે અને એનું નિવારણ કોઈ કરી શકે એમ નથી.

બાકી તો બધું પ્રારબ્ધને આધીન છે એવું માનનારા લોકોએ પણ જાતે જ નહાવું પડે છે. અલબત્ત શેરબજાર એમાં અપવાદ છે. ખરેખર જો નહાવાનું ભાગ્યને આધીન હોત તો પણ આપણે નહાવાની જરૂર ન પડત. કારણ કે એક સુભાષિતમાં કહ્યું છે કે दैवमेवेह चेत् कर्तृपुंस: किमिव चेष्टया. અર્થાત જો ભાગ્યથી જ કાર્યો પૂર્ણ થતા હોત તો સ્નાન, દાન, ધર્મ, ઉઠવું-બેસવું અને બોલવું આદિ તમારા ભાગ્યથી જ થઇ જાત. પણ કમનસીબે એવું નથી. ઇસી લિયે નહાના જરૂરી હૈ. લેકિન કિન્તુ પરંતુ બટ, કેવી રીતે નહાવું એ તમારા હાથમાં છે, કારણ કે બાથરૂમમાં સીસી ટીવી કેમેરા હોતા નથી. હા, કોઈ ડોકિયું નથી કરતુ ને એનું ધ્યાન રાખવું !

મસ્કા ફન

બોય : બી માય વેલેન્ટાઇન ...

ગર્લ : પણ મારે મંગળ છે 


Wednesday, February 08, 2017

વાંદરું એટલે વાંદરું

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૦૮-૦૨-૨૦૧૭

ડાર્વિનના ઉત્ક્રાંતિવાદ પ્રમાણે થોડા વર્ષો પૂર્વે આપણે વાંદરા હતા. કાળક્રમે માણસ બન્યા. આ શારીરિક દેખાવની વાત છે. હજુ આપણે માણસ બન્યા છીએ કે કેમ એ અંગે કોઈ ચિંતક અથવા બૌદ્ધિકનો અભિપ્રાય લેવો હિતાવહ છે કેમ કે ઈતરજનોનો અન્યો બાબતનો અભિપ્રાય હંમેશા સાપેક્ષ હોય છે. ફ્લેટમાં રહેતા હશે એમને ઉપરના માળે રહેતા પરિવારના છોકરાઓ વિશેનો, ટીચર્સને વિદ્યાર્થીઓ વિષેનો, ગર્લફ્રેન્ડસને બોયફ્રેન્ડસ વિષેનો, પ્રજાનો રાજકારણી વિશેનો અને સ્ત્રીઓને પુરુષો વિષેનો અભિપ્રાય પૂછો તો સૌનો જવાબ ‘વાંદરા જેવા’ એવો હોઈ શકે. વાંદરાઓ પણ જેમને વાંદરાની કક્ષામાં મુકે એવા કેટલાક લોકો બીજાને વાંદરા સમજતા હોય છે. અને વાંદરા તો સાવ વાંદરા જેવા જ હોય છે. બાકી વાંદરા કેવા હોય એ તો સૌને ખબર છે, પણ એમની અમુક ખાસિયતો માણસમાં કેવી રીતે રહી ગઈ છે એ સમજવાનો પ્રયાસ હજુ ચાલુ છે.

ઉત્ક્રાંતિમાં વાનરો પ્રાઈમેટ શ્રેણીના વંશજો ગણાય છે જેમાંથી કાળક્રમે આધુનિક માનવો ઉતરી આવ્યા. વૈજ્ઞાનિકો પ્રાચીન અવશેષો તપાસીને આપણા શારીરિક બંધારણનો કયો હિસ્સો વાનરોને મળતો આવે છે એ સંશોધન કરતા હોય છે. અમારા મતે આપણામાંના જ અમુક નમૂનાઓ એનો સીધો પુરાવો છે જે કદાચ વૈજ્ઞાનિકોના ધ્યાન બહાર છે. 
 
વાંદરાં સ્વભાવે બહુ ચંચળ હોય છે. સ્થિર રહેવું એની પ્રકૃતિ નથી. એ ક્યારે શું કરશે એ પણ ધારવું મુશ્કેલ છે. અમારી સોસાયટીના ટેનામેન્ટસની કમ્પાઉન્ડ વોલ સળંગ છે, અને એની ઉપરથી અવારનવાર વાંદરાઓની લંગાર ડાંફો ભરતી જતી હોય છે. એ વાંદરાં છે અને ઉંચો કૂદકો મારી શકતા હોય છે છતાંય એ કમ્પાઉન્ડ વોલ પર મુકેલા કુંડા ગબડાવવાનું ચુકતા નથી. એ દીવાલ સીધી સટ હોવા છતાં બાજુમાં જો કોઈ ટુ-વ્હીલર પડ્યું હોય તો એના પર સાઈડ કિક મારીને પાછા કૂદીને દીવાલ પર આવવું એ એમનો પસંદગીનો વ્યાયામ છે! રોજ કેટલાય વાહનો આ કારણસર પડી જતા હશે. માણસ પાસે પૂર્વજોનું DNA કરાવતું હશે કે બીજું કંઈ પણ શાંતિથી બેઠેલાને સળી કરવાની ટેવ મનુષ્યોમાં પણ જોવા મળે છે.

કૂદાકૂદી અને વાંદરું એકાબીજાના પર્યાય છે. કુદકો મારવાની પ્રક્રિયા આમ સરળ દેખાય છે પરંતુ છે ઘણી અઘરી. આમ તો વિમાનના ટેકઓફ-લેન્ડીંગ જેવું જ હોય છે, ફેર એટલો જ કે આમાં પાયલોટે વગર વિમાને આ પ્રક્રિયા પૂરી કરવાની હોય છે. વિમાનની જેમ જ ટેકઓફ અને લેન્ડીંગ વચ્ચેની સફર હવામાં કરવાની હોય છે. સવાલ મહાવરાનો છે. પ્રેક્ટીસ કરો તો તમે પણ કૂદકો મારી શકો છો. જોકે આમાં જગ્યા-૧ કે જ્યાંથી તમારે કુદકો મારવાનો છે તે જો કુદવા માટે સાનુકુળ આધાર ન પૂરો પાડે તો કુદકો મારવાનો પ્રયત્ન લપસવા કે પડી જવામાં પરિણમે છે. એવી જ રીતે જો જગ્યા-૨ એટલે કે લેન્ડીંગ પોઈન્ટ જો તમને સ્વીકારવામાં પુરતુ મજબુત ન હોય તો ભોં ભેગા થઈ જવાની શક્યતાઓ અનેકગણી વધારે હોય છે. આ ઉપરાંત જગ્યા-૧ થી જગ્યા-૨ સુધી પહોંચવા માટે જરૂરી થ્રસ્ટ ન મળ્યો હોય કે યોગ્ય દિશા ન પકડાય તો જગ્યા-૨ ને બદલે જગ્યા-૩ પર પહોંચી જવાય છે. આ વાત રાજકારણમાં પક્ષપલટાના સંદર્ભમાં પણ એટલી જ સાચી છે. નોકરી બદલનારને પણ આવા અનુભવ થાય છે. રાજીનામું આપ્યા પછી ગંતવ્ય સ્થાને બેઠેલ રૂપાળી એચ.આર. એક્ઝીક્યુટીવ કાગળ આપવામાં ઠાગાઠૈયા કરે ત્યારે ભલભલાને લાગી આવે છે !

ટેનીસ સ્ટાર રોજર ફેડરરને કટોકટીના સમયે ટ્રિક શોટ મારીને પોઈન્ટ લેતા જોઇને આપણે અચંબો પામીએ છીએ, પણ એક વાંદરાને કલાબાઝી કરતા જોઇને બીજા વાંદરાંને અચંબો પામતા જોયા નથી. એનું કારણ છે. સંસ્કૃતમાં કહ્યું છે કે शाखा-मृगस्यशाखाया: शाखांगन्तुंपराक्रम: - અર્થાત એક શાખા પરથી બીજી શાખા ઉપર (કૂદીને) જવું એ વાનર માટે પરાક્રમ નથી. શાખાઓ ઉપર મૃગની ચપળતાથી ગતિ કરવી એ એમની પ્રકૃતિ છે. એટલે જ તો એમને શાખામૃગ કહ્યા છે. એમ જ સિદ્ધુ પાજી અટ્ટહાસ્ય કરે, અનુ મલિક ફટીચર શાયરી કરે, મહેશ ભટ્ટ બગલ વલુરતા વલુરતા વિવાદાસ્પદ કોમેન્ટ કરે કે વાંદરું કૂદકો મારે એમાં કોઈને નવાઈ લાગતી નથી.

એ લોકો કૂદવા સાથે ગુલાંટ પણ ખાઈ શકતા હોય છે. વાંદરાંની આ સપરીવર્તુત્પ્લવનકળાનું મનુષ્યોના જીવનમાં વિશેષ સ્થાન છે. વાંદરો ઘરડો થાય પણ ગુલાંટ ન ભૂલે એવું કહેવાય છે. વૃદ્ધ મનુષ્યોમાં ઘણીવાર આ ગુણ જોવા મળે છે, અલબત્ત અભિધેયાર્થમાં નહિ પણ તત્ત્વાર્થમાં. ફેર એટલો છે કે કૂદતી વખતે કે ગુલાંટ મારતી વખતે સંતુલન જાળવવા માટે કુદરતે વાનરોને લાંબુ પૂછડું આપ્યું છે અને એથી જ ગુલાંટ મારવાની કળા એ મોટી ઉંમર સુધી જાળવી શકે છે. જ્યારે ઉત્પ્લવનકળા અજમાવવા જતા પટકાયેલ વૃદ્ધ મનુષ્ય હાંસીને પાત્ર બને છે. ઘણીવાર એમના કઢંગી અવસ્થાના ફોટા ટ્વિટર પર આવી જવાથી મોટી ઉંમરે ફરી લગ્ન કરવા પડતા હોય છે કે પાછલી ઉંમરમાં અચાનક જ આધેડ વયના સંતાનો ફૂટી નીકળતા હોય છે. આવી ઘટનાઓ સોશિયલ મીડિયામાં ઉત્સવની જેમ ઉજવાતી હોય છે.

આમ છતાં નર-વાનર વચ્ચે સરખામણી થાય તો આપણે બેશક ચઢીયાતા છીએ કેમ કે એમની પાસે ટેકનીક નથી. એથલેટીક્સ અને જીમ્નાસ્ટીક્સથી લઈને રાજકારણ સુધી આપણે એ સિદ્ધ કરેલું છે. ઉત્ક્રાંતિના ક્રમ મુજબ પણ નરો વાનરો કરતા અનેક રીતે ચઢીયાતા છે જ, પણ કહે છે વાનરોનો છે કુદવાનો અંદાજ જ કૈંક ઔર!

મસ્કા ફન
અડીયલ સાંઢ જેવા મુછાળાને લગ્ન પછી ગવરી ગાય જેવો બનાવી દેવામાં આવે એ પણ એકજાતનું જલ્લીકટ્ટુ જ છે, અને એના પર પ્રતિબંધ મુકાવો જોઈએ!

Wednesday, February 01, 2017

તાજમહેલનો ખરો ઈતિહાસ

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૦૧-૦૨-૨૦૧૭

સંજય લીલા ભણસાલી ઈતિહાસને પોતાની રીતે લખે છે. ગઝલકારો ગઝલમાં જેટલી છૂટ લઇ શકે એનાથી વધારે છૂટ ફિલ્મી લેખકો ઈતિહાસ બાબતે લઇ શકે છે. ભૂતકાળમાં ઇતિહાસમાં ફેઈલ થયેલા અને હાલ જેઓ વાલી છે તેમને વિદ્યાર્થીઓને ‘આ નવો ઈતિહાસ આપણા છોકરાઓને ભણવામાં આવશે તો?’ એવી ચિંતા થતાં ભણસાલીને લાફા ઠોકી આવે છે. જોકે આવા હોબાળા, વિરોધ અને લાફાથી આદર્શ કલાકાર અટકી જતો નથી. એટલે જ અમે પણ હવે ઈતિહાસ રી-લેખનમાં ઝંપલાવવાનું નક્કી કર્યું છે. ભલું હશે તો અમારી લખેલી સ્ટોરી કોઈ ખાન, ધોળકિયા, ભણસાલી, કે ગોવારીકરને ગમી જશે તો અમારી કિસ્મત ખુલી જશે !
તાજમહાલનો ખરો ઈતિહાસ 
Famous Follow Me picture at Taj
મુમતાઝની સુવાવડ ઘરમાં જ કરાતી હોવાથી એ તેર સુવાવડ સુધી તો ટકી ગઈ હતી, પણ ચૌદમી વખતે તબિયત થોડી નરમ લાગતા ડોક્ટરને બોલાવવામાં આવ્યા હતા અને પ્રસુતિ અને એ પછીની સારવાર દરમિયાન એની તબિયત લથડી હતી. શાહજહાં ચિંતાતુર વદને મુમતાઝનો હાથ પકડીને બેઠો હતો.

એણે મુમતાઝને પૂછ્યું : “તાઝ તને શેની ચિંતા સતાવે છે, તું શું ઈચ્છે છે?”
મુમતાઝે ક્ષીણ અવાજમાં કહ્યું: “મને મારા ભાઈ મહેમુદની ચિંતા સતાવે છે.”
--
વાત એમ હતી કે શાહજહાંનો સાળો મહેમુદ કોન્ટ્રાક્ટર હતો. અને એ ભણ્યો તો નહોતો અને રથ અને બળદગાડા રીપેર કરવાના ગેરેજમાં પરચુરણ નોકરી કરતો હતો. જોકે એમાં ધારી ફાવટ ન આવતા એ કન્સ્ટ્રકશનમાં પડ્યો હતો. શાહજહાંના સાળા હોવાને કારણે એને સરકારી ગેસ્ટ હાઉસ બનાવવાનું ટેન્ડર એક્ઝીક્યુટીવ એન્જીનીયરની અન-ઓફીશીયલ પાર્ટનરશીપમાં લાગ્યું હતું, પરંતુ બાંધકામ એટલું નબળું હતું કે બે વરસમાં તો એના પોપડા ખરવા લાગ્યા હતા. એટલું જ નહિ જયારે રાજ્યના વડા ન્યાયાધીશ એમાં રોકાયેલા એ જ વખતે મોટો પોપડો ખરતા જજની પત્ની ઈજાગ્રસ્ત થઇ હતી અને જજે કોન્ટ્રાક્ટર વિરુદ્ધ સુઓમોટો કેસ દાખલ કર્યો હતો. જજની એકાએક ટ્રાન્સફર થઈ ગઈ. પરંતુ એ પછી મહેમુદને લોઅર ઇન્કમ ગ્રુપના ફ્લેટ્સ તથા ગ્રામીણ રોડ બાંધવા જેવા મોટા પણ બિન-અગત્યના કામો જ આપવામાં આવતા હતા. એમાય મહેમુદના ધંધામાં ખાસ બરકત નહોતી. સુપરવાઈઝરો ચૂનો વેચી આવતા હતા અને સપ્લાયરો બીલના નાણા માટે અવારનવાર મહેમુદની ઓફિસની તોડફોડ કરતા હતા.

શાહજહાં આનાથી વાકેફ હતા એટલે એમને મુમતાઝની ભાઈ માટેની ચિંતા વાજબી જણાઈ. શાહજહાં કઈ મુત્સદી નહોતો. એટલે બાદશાહે પોતાના અંગત સલાહકાર કમ કાકા સસરાને મુમતાઝના ભાઈ માટે ઘડપણ સુધી તકલીફ ન પડે એવું આયોજન કરવા કહ્યું હતું. આ સલાહકારનો ભાણો પાછો મહેમુદની કંપનીમાં અગત્યની પોસ્ટ પર હતો એટલે એને પણ મહેમૂદના ભવિષ્યમાં રસ હતો. એકંદરે આખી વાત એવી ઘડી કાઢવામાં આવી કે બુરહાનપુરમાં મરણ પથારીએ પડેલી મુમતાઝનો જીવ જતો નથી એટલે રાજાએ એને એક અદભૂત, ભવિષ્યમાં વિશ્વની સાત અજાયબીમાં સ્થાન પામે એવું સ્થાપત્ય બનાવવાનું વચન આપ્યું છે.

જોકે મહેમુદ સાત અજાયબીમાં સ્થાન પામે તેવું તો શું, સાતસો સીયાશી લાખ નંબરે આવે એવું કામ કરી શકે તેવી ક્ષમતા ધરાવતો ન હોઈ, કોઈ વિદેશી કંપની, જેવી કે ગ્રીક કે બ્રિટીશ કંપનીને કામ સોંપવું એવું નક્કી થયું. કંપનીની તલાશમાં શાહજહાના સલાહકાર સરકારી ખર્ચે છેક એથેન્સ અને લંડન ફરીને એક કંપની નક્કી કરી આવ્યા હતા. પરંતુ મોઘલ કાયદા પ્રમાણે વિદેશી કંપનીને કોન્ટ્રકટ આપી શકાય નહિ, એટલે છેવટે કામ મહેમુદને આપવું અને મહેમુદ પોતાનું પાંચ ટકા કમીશન કાપીને બ્રિટનની કંપનીને સબકોન્ટ્રાકટ આપી દે એવું નક્કી થયું. આ કામ માટે ખાસ એમ. જ્હોન એન્ડ મેથ્યુ નામની કંપનીની સ્થાપના પણ કરવામાં આવે, અહીં એમ. એટલે મહેમુદ સમજવું. આમ, અગામી દસ-પંદર વર્ષ સુધી મહેમુદને બેઠાબેઠા ખાવાનું મળી જાય.

શાહજહાંના આ પગલાનો આગ્રાના કોર્પોરેટરોએ વિરોધ કર્યો હતો. કારણ બહુ સ્પષ્ટ હતું કે રાજાના સાળાનું ટેન્ડર હોય તો સ્ટેન્ડિંગ કમિટીએ કોઈપણ વાંધાવચકા કાઢ્યા વગર કામ મંજુર કરવું પડે અને કામ એજન્ડા પર લેવામાં મોડું કરી કોન્ટ્રાક્ટરને દબાણમાં પણ લાવી શકે નહિ. એટલે જ એ અસંતૃષ્ટ લોબી ખાનગીમાં જુના સ્થાનિક અખબારને આખા ઘટનાક્રમમાં મહેમુદને કઈ રીતે ફાયદો થવાનો છે તેની સ્ટોરી આપી આવ્યા હતા. પણ પછીથી અખબારના અધિપતિ અને શાહજહાંના કાકા સસરા વચ્ચે એક ગુપ્ત બેઠક થઇ અને મામલો સેટ થઇ ગયો. આમ છેવટે મહેમુદને કોન્ટ્રાક્ટ અપાઈ ગયો, પ્રારમ્ભિક અંદાજ મુજબ કામ ૧૧ કરોડ રૂપિયાનું હતું અને ૧૧ વર્ષમાં પૂરું કરવાનું હતું જે સમય જતાં ૨૨ કરોડનું થઇ ગયું અને ૨૨ વર્ષમાં પૂરું થયું. કામમાં અસહ્ય વિલંબ અને એસ્ટીમેટ કરતા વધારે બીલ કરવા માટે એમ. જ્હોન મેથ્યુ કંપનીને પૂરું પેમેન્ટ કરી દીધા બાદ બ્લેકલીસ્ટ કરવામાં આવી. જોકે બ્રિટીશ કંપની ભારતમાં મધ ભાળી ગઈ એટલે એમણે બ્લેકલિસ્ટેડ કંપનીમાં લેણદારોના રૂપિયા ડુબાડી નવી કંપની સ્થાપી. જાણકારો આ કંપનીનું નવું નામ જ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની હતું એવું કહે છે.
--
આ તો સારું થયું કે તાજમહાલ મુમતાઝના અવસાન બાદ બન્યો, પરંતુ વિચારો કે જો મુમતાઝ હયાત હોત અને તાજમહાલ બનાવવાનો થાત તો આટલી અદભૂત ડીઝાઈનમાં પણ એણે કૈંક ફેરફારો સૂચવ્યા હોત કદાચ ‘સફેદ આરસપહાણ તો કેવો સાવ ધોળોધફ લાગે છે!’ કરીને ગુલાબી, ગાજર કે બરગન્ડી કલરના પથ્થરોથી કામ કરવાનો આગ્રહ રાખ્યો હોત, અને એમ થયું હોત તો અત્યારે આપણી પાસે જે સ્વરૂપે તાજ છે એ ન હોત. એ ઉપરાંત આમ કરવામાં બાવીસ કરોડને બદલે ચુમ્માલીસ કરોડ રૂપિયા ખર્ચો થઇ જાત અને શાહજહાએ ગુજરાન ચલાવવા તાજમહાલની બહાર સિંગચણાની લારી ખોલવી પડત! પણ જે થયું નથી એની વાત શું કામ કરવી? ●

મસ્કા ફન
અમદાવાદની સ્થાપના અહમ દશરથલાલ શાહ (અહમ દ. શાહ) નામના કાપડના વેપારીએ કરી હતી.

Wednesday, January 25, 2017

હરણ મર્યું કઈ રીતે ?

 
કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૨૫-૦૧-૨૦૧૭
આદિકાવ્ય રામાયણના જમાનાથી હરણ ચર્ચામાં રહ્યું છે. એકદા શ્રવણકુમાર સરોવરમાંથી પાણી ભરી રહ્યો હતો એનો અવાજ મૃગયા માટે નીકળેલા રાજા દશરથને હરણ પાણી પીતું હોય એવો લાગ્યો અને એમણે શબ્દવેધી તીર માર્યું જે શ્રવણકુમારને વાગ્યું. પછી વિરહમાં વિલાપ કરતા શ્રવણકુમારના મા-બાપે દશરથને પુત્ર વિરહનો શ્રાપ આપ્યો અને આમ હરણના કારણે આખી રામાયણ થઇ. એ પછી नभूतपूर्व न कदापि वार्ता हेम्न: कुरङ्ग: न कदापि दृष्ट| અર્થાત ભૂતકાળમાં સુવર્ણ મૃગ જોયું નહોતું કે એના વિષે સાંભળ્યું પણ નહોતું છતાં પ્રભુ કાંચનમૃગ પાછળ દોડ્યા હતા અને સીતાજીનું હરણ થયું હતું. ત્યારથી લઈને ‘પછી હરણની સીતા થઇ કે નહિ?’ પૂછનારા માજી સુધીનાને આ હરણે પરેશાન કર્યા છે. હરણનો છેલ્લો શિકાર સલમાન છે. ન્યાયની દેવીની આંખો પર તો પટ્ટી બાંધેલી છે શું થયું એ તો અનુમાનનો જ વિષય છે, પણ સલમાન પર હરણના શિકારનો આરોપ મુકાયો અને એ નિર્દોષ છૂટી ગયો છે. હરણ મર્યું છે, બંદૂકની ગોળીથી મર્યું છે, પરંતુ એ ગોળી સલમાને નથી છોડી? તો થયું શું હતું ? એઝ યુઝવલ આ મામલામાં સોશિયલ મીડીયાના અમારા જેવા નવરેશોએ ઝંપલાવ્યું અને આખી ઘટનામાં ખરેખર શું બન્યું હશે એ અંગે અનેક થીયરીઓ બહાર આવી છે. 

૧) શોલેમાં ગબ્બર સિંઘે જે ત્રણ ગોળીઓ હવામાં છોડી હતી એમાંની એક ગોળી અબજો પ્રકાશવર્ષ દૂર ‘પીકે’વાળા આમીર ખાનના અવકાશયાન પર અથડાઈને પૃથ્વી તરફ પાછી આવી અને એ પેલા હરણને વાગી. યોગનુયોગ એ વખતે શુટિંગ માટે ત્યાં સલમાન હાજર હોય છે જેના લીધે એ નિર્દોષ જીવ આ મામલામાં સંડોવાઈ ગયો. જાણકારો તો ત્યાં સુધી કહે છે કે પીકે રાજસ્થાનના રણમાં મોજે મંડાવા, જીલ્લો ઝૂનઝૂનુના પાદરમાં એ ગોળી શોધવા માટે જ ઉતર્યો હતો. એણે હરણના શરીરમાંથી કાઢેલી ગોળી પર ચોંટેલી અવકાશયાનના બોડી પેઈન્ટની પોપડીઓ ઓળખી બતાવી હશે એટલે સલમાન નિર્દોષ છૂટ્યો અને ગબ્બરનું ઓલરેડી અવસાન થઈ ગયેલ હોઈ કેસ સી સમરી ભરી ફાઈલ કરવામાં આવ્યો હશે.

૨) એક થીયરી એવી ચાલે છે કે સલમાન એના આગામી પિકચરમાં શુદ્ધ શાકાહારીનો રોલ કરવાનો હોય છે. એ માટે એ ઘાસ ખાવાની પ્રેક્ટીસ કરવા જંગલમાં ગયો હોય છે. આ તરફ સલમાન શર્ટ કાઢીને હંમેશની જેમ પુશ અપ્સ કરતા કરતા ઘાસના કોળિયા ભરતો હોય છે ત્યારે હરણના ટોળેટોળા એને જોવા ભેગા થાય છે. ત્યાં હરણીઓ, અને અમુક હરણ પણ ભાઈને ટોપલેસ જોઇને એક્સાઈટ થઈ જાય છે. આમ સલમાન વચ્ચે અને ચારે તરફ હરણ ગોઠવાઈ જાય છે, અને સલમાન ગીત ગાવાનું શરુ કરે છે. હરણ પણ કોરસમાં ડાન્સ કરવા લાગે છે. ગીત જયારે ચરમસીમાએ પહોંચે છે ત્યારે મરનાર હરણના કાકાના શીંગડામાં લઘુશંકાએ ગયેલા ફોરેસ્ટ ગાર્ડની રાઈફલ ભરાઈ જાય છે અને એમાંથી ગોળી છૂટે છે. પછી શું થયું એ તો તમને બધાને ખબર જ છે. હરણના કાકા સામે ચાર્જશીટ ફાઈલ થઈ શકી નહિ કારણ કે ઓળખપરેડમાં વિટનેસ અનેક હરણમાંથી મજકુર હરણના કાકા કયા એ ઓળખી બતાવી શક્યું નહિ. એકંદરે સૌએ ખાધું પીધું અને રાજ કીધું.

૩) એ દિવસ રવિવાર હતો. સલમાન જંગલમાં એક ગીતના શુટિંગ માટે ગયો હોય છે. જ્યાં શુટિંગ થવાનું હતું તે જગ્યા પાસે જ હરણની વસાહત હતી. એ વસાહતનો ચોકીદાર પોતાની સર્વિસ રાઈફલ સાફ કરતો હતા. એ વખતે શુટિંગ માટે ગીતનો એકનો એક અંતરો ‘જગ ઘૂમ્યા’ વારંવાર વાગતો હતો એનાથી એમનું માથું ઘૂમી ગયું હતું. આ માથાના દુખાવાના કારણે જ એ રાઈફલ સાફ કરતા પહેલા ગોળી કાઢવાનું ભૂલી ગયા. પછી શું થયું એ તો તમને બધાને ખબર જ છે. ચોકીદાર સામે બેદરકારીથી રાઈફલ સાફ કરવા માટે એફ.આઈ.આર. પણ ફાઈલ થઈ. સલમાન, ફિલ્મના ડાયરેક્ટર, મ્યુઝીક ડાયરેક્ટર અને ગીતકારનું નામ પણ ગુના માટે ઉશ્કેરણી બદલ ફરિયાદમાં સહઆરોપી તરીકે દાખલ કરવામાં આવ્યું. જોકે અંતે સૌ નિર્દોષ છૂટી ગયા. કારણ કે ગીતની ધૂન ઉઠાવેલી હતી. નામદાર કોર્ટે ઓરીજીનલ ધૂન બનાવનારને પકડવા પોલીસને નિર્દેશ આપ્યા છે.

૪) હરણ જિંદગીથી કંટાળી ગયું હતું. એને જમવામાં રોજ ઘાસ ખાવું પડતું હતું. ઘાસ ખાલી બે પ્રકારના હતા, લીલું ઘાસ અને પીળું ઘાસ. જંગલમાં વાઘ, સિંહ નહોતા, દીપડા સિવાય કોઈ રાની પશુ નહોતા. એમ છતાં ઘાસ ખાતી વખતે હરણા સતત ફફડતા હતા કે કોઈ મોટું પ્રાણી, જેમ કે માણસ, શિકાર કરવા ન આવી જાય. જંગલમાં કોઈ પ્રાઈવસી નહોતી કારણ કે ગમે ત્યારે ડિસ્કવરી અને બીજી ચેનલ્સ શુટિંગ કરવા આવી ચઢતા. જંગલમાં જંગલના કાનુન હતા અને પુરાવાને અભાવે મોટાભાગના ગુનેગારો છૂટી જતા હતા. બીજા જંગલથી એવા પણ ખબર આવ્યા હતા કે પ્રાણીઓ માટેનો ઘાસચારો નેતાઓ ખાઈ જાય છે. આ સંજોગોમાં હરણને જીવન પોતાના શીંગડા કરતા પણ વધારે બોજરૂપ લાગતું હતું. એવામાં વ્યથિત હરણને એકવાર ઝાડને ટેકવીને ઉભેલી એક રાઈફલ પડેલી દેખાઈ. આવેશમાં આવીને એણે રાઈફલ ડુંટી પર તાકી અને પાછલા પગે એની ટ્રીગર દબાવી. આગળ શું થયું એ તો તમને સૌને ખબર છે જ!

હજી તો ઘણું ટ્રોલિંગ થશે, પરંતુ આવી બાબતોમાં સલમાન રીઢો થઇ ગયો છે. વનના મોરલા અને ‘લખ ચાર’ હરણનો શિકાર કરી ચુકેલો જેસલ જાડેજો તો સતી તોરલ સમક્ષ પોતે કરેલા પાપનો એકરાર કરીને નિર્મળ બની ગયો હતો, પણ સલમાન તો એમાંથી પણ ગયો!

મસ્કા ફન

ચાલવા અને હાલી નીકળવા વચ્ચે ઘણો ફેર છે.
હાલી નીકળવાથી કેલરી બળતી નથી.

Note: Images on this blog are not same as that published in newspaper.

Wednesday, January 18, 2017

ઉત્તરાયણમાં વધેલ સામગ્રીનો નિકાલ


કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૧૮-૦૧-૨૦૧૭

આમ તો વધેલ ઘટેલ ફટાકડા ખપાવવા માટે દિવાળીની પાછળ પાંચમ, અગિયારસ, અને દેવદિવાળી આવે જ છે. વધેલા ફટકડા લગ્નમાં પણ ફોડી શકાય છે. વિરાટ કોહલી કે કેદાર જાધવ અંગ્રેજોની ધુલાઈ કરે ત્યારે પણ દારૂખાનું ફોડી શકાય છે. દિવાળીના રંગોળીના રંગ હોળી પર વાપરી શકાય છે. શ્રાવણ મહિનાનો વધેલો રાજગરો-મોરૈયો નવરાત્રીમાં કામ આવી શકે છે. પણ ઉત્તરાયણમાં એવું નથી થતું. ઉત્તરાયણની પાછળ વાસી ઉત્તરાયણ આવે છે, છતાં બીડી પીધા પછી જેમ ઠુંઠાનું બાકી રહેવું જેટલું નિશ્ચિત છે એટલું જ ઉત્તરાયણ નિમિત્તે ખરીદેલા માલસામાનનું માથે પડવું નક્કી છે; પછી તમે પવનને જવાબદાર ગણો કે તમારી પેચ કાપવાની આવડતને. સરકાર બજેટ વાપરવામાં નિષ્ફળ રહે છે એવી અવારનવાર ટીકા કરતા વિરોધપક્ષના નેતાઓના ઘેર દરોડો પાડો તોય આયોજનના અભાવે વધેલા પતંગ, દોરી, બોર-જામફળ અને ચીકીનો વગર વપરાયેલો જથ્થો પકડાઈ શકે છે. મોટો જથ્થો હોય તો ટેન્ડર બહાર પાડીને એનો નિકાલ કરી શકાય, પરંતુ ઓછા જથ્થાનો નિકાલ કઈ રીતે કરવો એ પણ એક સમસ્યા બની જાય છે. 
 
હોળીમાં પતંગ હોમેલા તમે જોયા હશે તમે. હોળીમાં પતંગ હોમવા પાછળનું કોઈ ધાર્મિક કારણ નહિ હોય. દિવસે દિવસે નમાલી થતી જતી નવી જનરેશન મોબાઈલ નામનો ભાણિયો રમાડવાની ધૂનમાં જે પતંગો ઉડાડી શકતી નથી તે બધા જ હોળી ભેગા કરવામાં આવે છે. આવું અમે નથી કહેતા. અમુક કાકાઓને અમે બબડતા સાંભળ્યા છે. જોકે દોરી તો હજુ વરસ મૂકી રાખી શકાય પણ સંઘરેલા પતંગ પૈકી અડધા તો હેરફેરમાં જ ફાટી જાય છે. થોડાક પર પાણી પડે છે કે ભેજના લીધે માવો બની જાય છે. આ પછી જે વધે તેને બીજા વરસે ચઢાવો તો અચૂક ફસકાઈ જાય છે. એટલે જ પતંગને હોળીમાં હોમવામાં આવે તે વાતમાંથી કોઈ બોધ લેવા પાત્ર નથી. દેશ અને દુનિયામાં રિયુઝ, રીસાયકલની ચર્ચાઓ ચાલતી હોય ત્યારે ઉત્તરાયણની વધેલી સામગ્રીનું શું કરવું એ વિષે ગંભીરતાપૂર્વક વિચારવું ઘટે.

શાકની સાથે કોથમીર ફ્રી મળે છે. પરંતુ પતંગ ખરીદવામાં હજુ પણ પુરુષવર્ગ જ વધુ ભાગ લેતો હોઈ પતંગ કે દોરી સાથે જોખમા ગુંદરપટ્ટી કે આંગળી પર પહેરવાની ટોટી ફ્રીમાં મેળવી શકતો નથી. એટલે ગુંદરપટ્ટી બાકાયદા ખરીદ કરેલી હોય છે. વર્ષ દરમ્યાન કથ્થાઈ કલરની આવી ગુંદરપટ્ટી ફાટેલી ચલણી નોટો સાંધવા સિવાય બીજા કોઈ કામ લાગતી નથી. સેલોટેપનાં આગમન પહેલાં ગુંદરપટ્ટી પતંગ સાંધવા ઉપરાંત ગીફ્ટ પેક કરવામાં, કે કેલેન્ડર-ડ્રોઈંગશીટ સાંધવા માટે પણ વપરાતી. હવે પરંપરા મુજબ પતંગ સાથે ગુંદરપટ્ટી લાવવામાં તો આવે છે પણ ગર્લફ્રેન્ડ આગળ ઈમેજ બગડતી હોઈ કોઈ સાંધેલા પતંગ ચગાવતું નથી. ક્યારેક ભારે પવનમાં પતંગને સ્થિર રાખવા માટે પૂંછડી તરીકે ઉપયોગ કરીને નિકાલ કરાય છે. આમેય હવે ગુંદરપટ્ટીમાં અસલના જમાના જેવી ક્વોલીટી પણ ક્યાં રહી છે? હવેની ગુંદરપટ્ટી પર થૂંક લગાડવા જતા મોઢામાં ગુંદરનો સ્વાદ અને પટ્ટી પર થૂંક જ રહે છે.

તલસાંકળી અને સિંગની ચીકી આ બે વસ્તુઓ ઉત્તરાયણની ખાસ આઈટમ ગણાય છે. પરંતુ ગુજરાતમાં ખાસ સારી ક્વોલીટીની બનતી ન હોઈ મોટેભાગે લોનાવાલાની ચીકી વેચાય છે. એમાં ઘરની બનાવેલી ચીકીમાંથી સિંગ છૂટી રખડતી હોઈ એ ન સિંગદાણા તરીકે ચાલે છે ન ચીકી તરીકે. એકંદરે ઉત્સાહથી બનાવેલી ચીકી પ્લાસ્ટિકના ગેરકાયદેસર ઝભલા-થેલીમાં ધાબામાંથી પાછી આવે છે. તલની ચીકી તો ઘણી વખત કડક લાકડા જેવી હોય છે. આવી ચીકીનું શું કરવું એ યક્ષ પ્રશ્ન છે. મહાભારતવાળા યક્ષે યુધીષ્ઠીરને આ પ્રશ્ન પૂછ્યો હોત તો મહાભારતની કથા ત્યાં જ પૂરી થઇ જાત. આ પ્રકારની પાષાણયુગના અવશેષ સમી ચીકી ઉપર પીયુ સ્પ્રે કરીને એને પેપરવેઈટ તરીકે ઉપયોગમાં લઇ શકાય. ફ્લેટ રોટલા જેવા શેપની તલસાંકળી ઉપર પીયુ સ્પ્રે કરીને ડાઈનીંગ ટેબલ પર ટેબલ મેટ તરીકે વાપરી શકાય. તલના લાડુ જો બરોબર ગોળ વળ્યા હોય તો ફલોરિંગ બરોબર લેવલમાં છે કે નહિ તે નક્કી કરવા ગગડાવી શકાય. છેવટે કોઈ આપણી દોરીની ઝોલ લૂંટતું હોય તો આવી ચીકીથી ચીકીમારો કરી સામનો કરી શકાય. ઉદ્યમી લોકો ચીકીના બે ટુકડા વચ્ચે ફટાકડાના ચાંદલિયા મુકીને ભીંત ભડાકા બનાવી શકે કે પછી પતંગ લપટાવવા માટે લંગસીયામાં પથ્થરની જગ્યાએ ચીકી વાપરીને મા-બાપની ઈજ્જતના ભડાકા કરી શકે. અમે ચીકીથી ભીંતમાં ખીલી ઠોકેલી છે એ આપની જાણ સારું.

ચગાવવા સિવાય પતંગનો બીજો શો ઉપયોગ થઇ શકે? ઉત્તરાયણ પછી વધેલા પતંગના કાગળનો ઓરીગામી અને ક્રાફ્ટમાં ઉપયોગ સર્વ સામાન્ય છે. પતંગના કમાન ઢઢ્ઢાનાં તીર કામઠા બનાવીને અમે સોસાયટીના રાવણો સાથે લડ્યા છીએ. ઢઢ્ઢાની બે ચીપો વચ્ચે ફુગ્ગાનું રબ્બર ભરાવીને પીપૂડી પણ બનાવી છે. કાળા પતંગમાંથી વેતાલ (ફેન્ટમ)ના આઈ માસ્ક બનાવીને ક્લાસની છોકરીઓને છેડતા જંગલીઓને ઠમઠોર્યા છે. રંગીન કાગળથી ન શોધાયેલા દેશના ઝંડાઓ બનાવ્યા છે. નવરાત્રી વખતે એ જ કાગળના તોરણો બનાવીને મલ્લા માતાને શણગાર્યા છે. તમે રંગીન કાગળના ગોળ ગુલ્લા બનાવીને પથ્થરથી હવામાં ઉડાડ્યા છે કદી? અમે એ પણ કરેલું છે. પણ એનાથી કેટલા પતંગનો નિકાલ થાય? એમાં ઉત્તરાયણના તહેવાર ગાયને ઘાસ ખવડાવીને પુણ્ય કમાવાનું ભૂત લોકોને ઉપડતું હોય છે. એમાં આડે દિવસે ઝભલા થેલી સહીત એંઠવાડ ખાઈને પેટ ભરતી ગાયો પતંગના કાગળને સુંઘતી પણ નથી. આ સંજોગોમાં બે દિવસ મોબાઈલ સ્વીચ ઓફ રાખીને પતંગનો ચગાવવાથી વધુ સારો ઉપયોગ અમને દેખાતો નથી.

મસ્કા ફન
રેલ્વેમાં બે પ્રવાસી.
પહેલો : હું કવિ છું

બીજો : ઓહો નાઈસ, હું ઇન્સ્યોરન્સ એજન્ટ છું.

Thursday, January 12, 2017

કમુરતામાં શુભ આરંભ !


શુભ આરંભ મુવીનો આજે સ્પેશીયલ શો હતો. એ જોઇને હમણાં જ આવ્યા અને આ લખું છું. શુભ આરંભ ફિલ્મના હીરોનું નામ શુભ છે પરંતુ હીરોઈનનું નામ આરંભ નથી એ જસ્ટ જાણકારી માટે. ગોર્જીયસ પ્રાચી શાહ અને પ્રભાવશાળી હર્ષ છાયાના ઓથેન્ટિક પરફોર્મન્સ સાથે નવી ગુજરાતી ફિલ્મોનો માહોલ કાતિલ ઠંડી સાથે જામતો જાય છે.


ફિલ્મમાં હર્ષ છાયા કવિ અનુપમ મહેતાનો રોલ કરે છે, અને સાત-આઠ કવિતા સંભળાવે છે એ છતાં ફિલ્મ જોવાલાયક છે! મજાક કરું છું, કવિતા છે પરંતુ સાંભળવી ગમે તેવી રીતે હર્ષ રજૂ કરે છે! ફિલ્મમાં અનુપમને કવિ તરીકે સંબોધી છે ત્યારે ઓડીયન્સમાં ખખડાટ થઈ જાય છે. ફિલ્મમાં થોડા ઈમોશનલ સીન પણ છે જેમાં ઓડીયન્સ ઈમોશનલ થતી નથી. ફિલ્મમાં અંગ્રેજી સબટાઈટલ પણ છે એટલે એનઆરઆઈ ઓડીયન્સ અને નેશનલ એવોર્ડ માટે ધ્યાનમાં લઈને ફિલ્મ બનાવી હોય તો નવાઈ નહિ !
ફિલ્મમાં રિદ્ધિમા મેરેજ કાઉન્સેલર છે અને USAમાં બોર્ન એન્ડ બ્રોટ અપ શુભ ડર્યા વગર બરફ ગોળા ખાતો એનારાઈ મુરતિયો. વાર્તા બેઉના લગ્નની છે. હીરો-હિરોઈનને ભરત અને દીક્ષાને ક્લોઝઅપમા જોયા પછી ગુજરાતમાં dentistsને સારો સ્કોપ છે એવું લાગે ... પણ બેઉએ સરસ કામ કર્યું છે. લાલાના રોલમાં આર્જવ પોળની ભાષા, જેમ કે પપ્પાને બદલે ‘અપ્પા’, બોલી ધમાલ કરાવે છે, એ સળંગ એન્ટરટેઈનીંગ છે.

ગીતો અને મ્યુઝીક ગમે એવા છે પરંતુ લાંબો સમય માટે રહે તેવા નથી. પ્રોડક્શન વેલ્યુની રીતે દિવસે દિવસે ગુજરાતી ફિલ્મો સુધરી રહી છે. એકંદરે શુભ આરંભ સિમ્પલ, ક્લીન, ફેમિલી એન્ટરટેઈનમેન્ટ છે.
અહીં કવિ એવું કહેવા માંગે છે, કે જોઈ આવો યાર બહુ વિચાર ના કરશો !


-- 
ઓફીશીયલ ટ્રેઇલર :
https://www.youtube.com/watch?v=Cki6JSRtFxM

Wednesday, January 11, 2017

ચાલવાના ગેરફાયદા

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૧૧-૦૧-૨૦૧૭

જર્નાલીઝમમાં કહે છે કે કુતરું માણસને કરડે એ સમાચાર નથી પરંતુ માણસ કુતરાને કરડે તો એ સમાચાર બને છે. આટલી પાયાની સમજ હોવા છતાં અખબારો શિયાળામાં ચામડીની સંભાળ, ચોમાસામાં પેટના રોગથી બચવાની જાણકારી, ઉનાળામાં કેવા વસ્ત્રો પહેરવા પ્રકારની ચીલાચાલુ માહિતીથી પૂર્તિઓ ભર્યા કરે છે. ખરેખર તો શિયાળામાં ચામડી પર સફેદ ઉઝરડા પડતા હોય તો એના પર કેવા પ્રકારના સ્કેચ કરી શકાય, ચોમાસામાં વધારે ખાવાના ફાયદા, અને ઉનાળામાં સુટ-સ્વેટર પહેરવાની મઝા, એવા આર્ટીકલ છાપવામાં આવે તો લોકો કુતુહલના માર્યા પણ એ વાંચે. ખેર, એ બધું તંત્રીઓની મુનસફી પર છોડીએ, પરંતુ અમારા જેવા આળસુ માણસો માટે કમસેકમ એક આર્ટીકલ શિયાળામાં ચાલવાના ગેરફાયદા ઉપર તો લખી જ શકાય. 
 
Source of this image is not Navgujarat Samay, unknown
હવે ચાલવું મજબૂરી નથી. જૂનાં સમયમાં લોકો એક ગામથી બીજે ગામ ચાલતા જતા હતા, કારણ કે એ વખતે વાહનવ્યવહાર હતો જ નહિ. હા, ઉઘરાણી માટે ધક્કા ખાઈ ખાઈને લોકો ચંપલ-બુટના તળિયા ઘસાય છે. આમાં મજબુરી છે. ઘણા અભાગિયા રૂપિયા ખર્ચીને ટ્રેકિંગ કરવા જાય છે અને પોતાના ઘરથી પંદરસો કિમી. દુર ટેન્ટમાં રહી, ભારે અગવડોનો સામનો કરી, પહાડી રસ્તા પર ચાલવા જાય છે. આપણા શહેરમાં ગટરના ખોદકામ વખતે થયેલા માટીના ઢગલા ઉપર ચાલીને વેપારીઓ અને સ્થાનિક રહીશો મફતમાં ટ્રેકિંગ કરે છે. કોઈ દિવસ તમે કોઈ મજુરને ટ્રેકિંગ કરવા જતો જોયો?

જો માણસ રોજીંદા કામકાજમાં વાહનનો ઉપયોગ ટાળે અને લીફ્ટને બદલે દાદરા ચઢે તો કોઈને ખાસ ચાલવા જવાની જરૂર પડે જ નહિ. ચાલવાથી ચંપલ-બુટ ઘસાય એટલી તો બધાને સમજ હશે જ. ભારતની વસ્તીના એક કરોડ લોકો પણ જો ચાલવા જતા હોય, અને અડધો કલાક ચાલવાથી અંદાજે ચારેક હજાર જેટલા પગલા ભરાય છે. વરસમાં ત્રણસો દિવસ આ લોકો ચાલે તો બધાના મળીને ૧૨૦,૦૦૦,૦૦૦,૦૦,૦૦૦ પગલા થયા! ભૂલચૂક લેવીદેવી. વિચારો કે આટલું ચાલવાથી કેટલા જોડી બુટ નવરા થઈ જાય? ઉપરાંત રોડ ઘસાય એ જુદો. એ પણ કોઈ કારણ વગર. આ ઉપરાંત કપડા બદલવા અને બુટ પહેરવા કાઢવામાં બીજો અડધો કલાક થાય. બીલ ગેટ્સ એક મીનીટમાં ૨૩,૧૪૮ ડોલર કમાય છે, મતલબ કે તમે માત્ર અડધો કલાક ચાલો અને એની આગળ પાછળ બીજો અડધો કલાક બગાડો છો એટલામાં બીલ ગેટ્સ ૯,૫૮,૩૨,૭૨૦ રૂપિયા કમાઈ લે છે! શરમ આવવી જોઈએ તમને!

કેટલાક અઠંગ ચાલુઓ એટલે કે રીઢા ચાલનારાઓએ પણ અમારા જેવા લોકોને કનડવામાં બાકી રાખ્યું નથી. ક્યારેક વહેલી સવારે દૂધ લેવા જતાં અમે જોયું છે કે સ્થૂળકાય લોકોની સાથે સાથે સૂકલકડી અને ખેંપટની કક્ષામાં આવતા લોકો પણ ચાલવા-દોડવા નીકળી પડતા હોય છે. અલા દેઢ પસલી, પાંચ ફૂટ પાંચ ઇંચ હાઈટવાળો એંશી કિલોનો દાગીનો દોડવા નીકળે એ સમજ્યા, પણ તું શું કામ હાલી નીકળ્યો છે? હજી વધારે વજન ઉતરશે તો તું મિસ્ટર ઇન્ડિયાની જેમ હવામાં ઓગળી જઈશ, પણ તારા લીધે અમારા પોટ-બેલીડ બકાઓ ડીપ્રેસનમાં આવી જશે તો એના ઘરના રખડી પડશે. અમારી તો માગણી છે કે કુશ્તીમાં જેમ વજન પર નિયંત્રણ હોય છે એમ અમુકથી ઓછા વજનવાળા લોકોને સુપ્રીમ કોર્ટે ચાલવાની મનાઈ કરી દેવી જોઈએ.

આપણે ત્યાં કવિઓ અને હાર્ટ સ્પેશીયાલીસ્ટો ચાલવા અને ચાલતા રહેવાની વિચારધારાનો સ્ત્રોત રહ્યા છે. હવે ડોકટરો કહે એ તો સમજ્યા કે એ આપણી તબિયત માટે જરૂરી છે પણ શાયરો કહે ત્યારે સાલું લાગી આવે! કવિ કહે છે કે જીવન એટલે ચાલવું અને ચાલવાને જ જીવન ગણીને ચાલતા રહો. બરોબર છે. તમારે હાર્ટ ટ્રબલ હોય તો ચાલો, અને ન હોય તો ભવિષ્યમાં ટ્રબલ ન થાય એ માટે ચાલો. પણ રસ્તો વાંકોચૂકો કે ઉબડખાબડ હોય અને પગ મચકોડાય તો હળદર-મીઠાનો લેપ કરવો, ગરમ પાણીનો શેક કરવો કે બરફ ઘસવો એ બાબતે કેમ કોઈ ચોખવટ કરતુ નથી? અંધકાર, આંધી-તોફાન કે રસ્તાના કાંટાથી ડર્યા વગર ચાલવાનું કહેવામાં આવે છે, પણ અંધારું હોય તો ટોર્ચ રાખો, કૂતરા ભગાડવા માટે લાકડી રાખો, કાંટા ન વાગે એ માટે બૂટ પહેરો કે પાકા રસ્તે જ જાવ એવું પ્રાથમિક માર્ગદર્શન આપ્યા વગર આપણને એકલા ચાલી નીકળવા માટે હાકલ કરવામાં આવે એ ક્યાંનો ન્યાય છે?

અહી કવિ કહેવા એ માંગે છે કે ચાલવામાં હેતુ, દિશા અને લક્ષ્ય તરફ સતત ગતિ એ સૌથી અગત્યની બાબત છે. ઘાણી એ જોડેલો બળદ પણ ચાલે છે, પણ એના ચાલવામાં ફક્ત ઘાણીના માલિકનો હેતુ સચવાય છે. ગોળ ફરતો હોઈ ચાલવાની દિશા સતત બદલાતી રહે છે. એ ગતિ કરે છે પણ ઘાણીના ચીલાથી આગળ નહિ. અર્થાત ગતિ ખરી પણ પ્રગતિ નહિ. આવા બળદોને ખુલ્લા મેદાનમાં છુટ્ટા મુકીએ તો પણ એ ગોળગોળ જ ફરે! સ્વામી વિવેકાનંદજી એ પણ કહ્યું છે કે ઉઠો, જાગો અને ધ્યેય-પ્રાપ્તિ સુધી થોભો નહિ. એનો મતલબ સમજવાનો હોય નહીં કે સવારે બ્રશ કર્યા વગર હાલવા માંડવાનું! અમે માનીએ છીએ કે ચાલવાથી ફાયદો થાય છે. અમે ફક્ત અમથા અમથા ચાલવાની વિરોધમાં છીએ. ગાંધીજીએ દાંડીયાત્રા શરીર સુધારણા માટે થોડી કરી હતી? એમનું તો શરીર પણ વયને હિસાબે એ શ્રમને પહોચી વળે એવું નહોતું. પણ યાત્રા કરી, સત્યાગ્રહ પણ થયો અને છેવટે દેશ આઝાદ પણ થઇ ગયો! યાર, ગુજરાતી થઈને આટલું તો વિચારો!

મસ્કા ફન

હિંસક ટોળામાં પણ હું બિન્ધાસ્ત પેસું છું બકા,
મુશાયરામાં હું પહેલી લાઈનમાં બેસું છું બકા!

Wednesday, January 04, 2017

કાચ વગરની દોરી અને કેશ વગરનું પાકીટ

 
કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી | ૦૪-૦૧-૨૦૧૭

ટાલીયાઓ અને કેશધારીઓ, સૌનું અગામી વરસ કેશલેસ જશે. આવું કોઈ જ્યોતિષાચાર્ય એ નથી કીધું પરંતુ પ્રધાનમંત્રીના પ્રવચનો સાંભળીને લાગે છે. અને આ ઉતરાયણ કસ વગરની જશે. આવું કોઈ બીઝનેસ એનાલીસ્ટ નથી કહેતા પરંતુ સુપ્રિમ કોર્ટના કાયદાનો અમલ થશે તો જે પરિસ્થિતિ સર્જાશે તેની આગાહી છે. ૨૦૧૭ માં દોરી કાચ વગરની અને પાકીટ કેશ વગરના થાય એવું એકંદરે જણાઈ રહ્યું છે. આમ ચાલ્યું તો અગામી દિવસોમાં સુપ્રિમ કોર્ટના આદેશો થકી આપણે ઘોડા વગરનો વરઘોડો, રંગ વગરની હોળી, ફટાકડા વગરની દિવાળી, અને ગરબા વગરની નવરાત્રી કરતા થઈ જઈશું. આ બધું થશે પછી ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે કોઈ ફેર નહિ રહે.
 
આમ તો સુતરનો તાંતણો જયારે રાખડી બને ત્યારે એમાં ગજબની તાકાત આવે છે. પરંતુ બહેનના ગમે તેટલો પ્રેમ અને આશીર્વાદ સહીત પતંગ ચગાવો, પરંતુ દોરી જો કાચી હશે તો પતંગ ઉડશે જ નહિ અને ઉડશે તો ઝટ વહેતા થઈ જશે. અરે બહેનના હેતના થૂંકવાળી ગુંદરપટ્ટી પતંગ પર લગાડેલી હશે તેનાથી પણ પતંગ ચગશે નહિ. આવડત ઉપરાંત પતંગ ચગાવવા માટે હવા અને સારી દોરી જોઈએ. અને કાચ વગરની દોરી સારી નથી ગણાતી. એવી દોરી નાજુક હોવાથી ખાલી ઠુમકો મારવાથી તૂટી જાય. જેમ પાનમાં લેડીઝ પાન આવે છે એમ આવી કાચી દોરીને લેડીઝ દોરી કહી શકાય. આમેય પરણેલા પુરુષની દોરીઓ લેડીઝોના હાથમાં જ હોય છે ને ?

જોકે ગુજરાતીઓ સાહસિક પ્રજા છે. એટલે જેમ દારૂબંધીનો કડક અમલ થાય તો રસિકજનો ગુજરાત છોડી દીવ, દમણ, ગોવા, આબુ જેવી ‘સ્પીરીચુઅલ’ જગ્યાઓએ નવું વર્ષ ઉજવવા ઉપડી જાય છે, એમ ઉત્તરાયણ માટે પણ બની શકે કે પાકિસ્તાન, શ્રીલંકા, બાંગ્લાદેશ, નેપાળ અને અમુક વધુ સાહસિક લોકો બેંગકોક સુધી લાંબા થશે. લેભાગુ અને વગર લેભાગુ ટ્રાવેલ એજન્ટો કેશક્રંચ વચ્ચે જુગાડું ગુજરાતીઓને ચાઈનામાં ચીલ અને ફ્રાન્સમાં ફૂદ્દી ઉડાડવા સાથે સારંગપુરના દેશી તલની ગરસાડાના દેશી ગોળમાં ઓસ્ટ્રેલીયન ધીંગી ગાયના પીળી ઝાંયવાળા ઘીમાં બનાવેલી પારદર્શક તલસાંકળી, ધોળકાના કેનાલમાં ડીઝલ પંપ મૂકી મફત ખેંચેલા નર્મદાના પાણી વડે સિંચેલા વાડીના લીલેરા લીલાલસ જામફળ, સાયણની રસઝરતી શેરડીની ગંડેરીના ફેકટરીમાં કર્યા હોય એવા સપ્રમાણ ટુકડા અને ગેરતપુરના ખટમીઠાં ચણીબોર સહિતના પેકેજ ઓફર કરશે. હવે તમે એમ ના પૂછતાં કે ઓસ્ટ્રેલીયન ગાયનું ઘી અને ગેરતપુરના ચણીબોરને એવું બધું તો તો પહેલીવાર સાંભળ્યું, તે અમેય પહેલીવાર સાંભળ્યું છે, આ તો માર્કેટિંગ માટે આવું લખવું પડે. બાકી ભોજ્યો ભાઈ બોરનો ડીએનએ ટેસ્ટ કરાવવા જવાનો છે કે બોર ગેરતપુરના છે કે જેતલસરના !

કોઈ પણ વસ્તુ વગર ચલાવી લેવાનું આવે ત્યારે આપણી પ્રજાની જુગાડુંવૃત્તી ખીલી ઉઠે છે. હોસ્ટેલમાં રહેતા ત્યારે પોતાનું સર્વસ્વ લુંટાવી ચુકેલી શેવિંગ ક્રીમની ટ્યુબ પર વેલણની જેમ પેન્સિલ ફેરવીને એનો રહ્યોસહ્યો જીવ પણ કાઢી લેવાનો પાઠ શીખ્યા હતા. એમાં બે ત્રણ દિવસ નીકળી જાય, પણ બજારમાંથી નવી ટ્યુબ લાવવાનું યાદ આવતું નહિ. અડધી રાત્રે ચૂનો ન મળે તો બુધાલાલ તમાકુના બંધાણીઓને ભીંત પરથી ચૂનો ઉખાડીને નાખતા જોયા છે. રસોઈમાં ગણિતના પ્રમેયની જેમ શાકનો સ્વાદ ધારી લેવાનો આવે ત્યારે અમે આજે પણ એમાં રતલામી સેવ કે ચીલી સોસ નાખીને પ્રમેય સાબિત કરીએ છીએ. (આ ટીપની ફી અમને ‘ભીમ’ મારફતે મોકલી આપવા વિનંતી) આમ છતાં ન કરે નારાયણ અને દોરી વગર પતંગ ચગાવવાનું આવ્યું તો શું કરીશું એ વિચારે કંપી ઉઠાય છે.

કદાચ આનો જવાબ ‘માઈમ’માં છે. ‘માઈમ’ એટલે કે મૂક નાટક. એ એક એવો નાટ્ય પ્રકાર છે જેમાં ટેબલ, ખુરશી, છરી, છત્રી કે બંદૂક જેવી કોઈ પણ પ્રકારની પ્રોપર્ટી ન હોય તો પણ ફક્ત અભિનયથી એની હાજરીનો અનુભવ કરાવવામાં આવે છે. એજ પ્રમાણે માઈમથી ઉત્તરાયણ ચોક્કસ ઉજવી શકાય. એમાં પતંગ-દોરી વગર માત્ર અભિનયથી ઉત્તરાયણ કરવાની હોઈ પર્યાવરણની રક્ષાનો ઉચ્ચ હેતુ પણ જળવાય. કાલ્પનિક હવા, કાલ્પનિક ઠુમકા, રાજેશ ખન્નાના સ્ટાઈલની કાલ્પનિક ખેંચ મારવાની અને દરેક ખેંચ પછી ‘કા... પ્યો ... છે ...’ બૂમ પાડવાનો મૂક અભિનય કરવાનો જેથી ધ્વની પ્રદૂષણ પણ ન થાય.

ગર્લ્સ આમ પણ ધાબામાં કેપ-ગોગલ્સ પહેરીને અમથી અમથી ફરતી હોય છે, તો એ કામ ચાલુ રાખી શકે. જરા વધારે ધામધૂમ કરવી હોય તો પાછળ એક ફોલ્ડરને ફીરકી પકડી હોય એમ હાથ રાખીને ઉભો રાખવાનો અને કાલ્પનિક પેચ લડાવતી વખતે એને ‘આવી જ રીતે ફીરકી પકડીશ તો આપણો કપાઈ જશે ...’ કહીને ભાંડવાનો પણ ખરો. બરોબર પતંગ ચગાવતા ન આવડતું હોય એ લોકો છૂટ અપાવવાની પ્રથાનો લાભ લઇ શકે. ફક્ત એમાં સામેવાળો છૂટ આપે, બરોબર ત્યારે જ ઠુમકો મારીને પતંગ ઉંચે લેવાનો ટાઈમિંગ સાચવવો પડે. એક ધાબામાં ચૌદ જણા આ રીતે પતંગ ચઢાવે તો પણ અંદરો-અંદર પેચનો કે ગૂંચળા થવાનો પ્રશ્ન જ નહિ. વધુ વાસ્તવિક બનાવવા આંગળીમાં કાપા પડ્યા હોય અને એમાંથી લોહી કલ્પીને આંગળી ચૂસી શકાય કે ‘મને ઉ થયું છે, ફૂંક મારને..’ એમ કહીને ફીયાન્સી પાસે ફૂંકો પણ મરાવી શકાય. અને બાકી હોય તો ખભા દૂખે ત્યાં સુધી ખેંચવાની એક્ટિંગ કરી શકાય જેથી રાત્રે ઊંઘ પણ વીતેલી ઉત્તરાયણની રાતો જેવી જ આવે. બસ તમારે ઉત્તરાયણની સ્કીનમાં ઘૂસી જવું પડે. આમાં રૂપિયાનો પણ ખર્ચો નથી, બિલકુલ કેશલેસ, કોર્ટના આદેશ મુજબ અને આપણા तेन त्यक्तेन भुंजीथा: અર્થાત ત્યાગીને ભોગવવાના સિદ્ધાંત સાથે પણ એકદમ સુસંગત!

મસ્કા ફન
અઠંગ ફેસબુક-વોટ્સેપીયાઓ નવરાશમાંથી પણ સમય કાઢી લેતા હોય છે!