Friday, November 17, 2017

લવની ભવાઈ: એક સર્વાંગ સંપૂર્ણ સુંદર ગુજરાતી ફિલ્મ

લવની ભવાઈ: બે એકદમ જકડી રાખે એવું પિચ્ચર છે યાર !

લવની ભવાઈ ફિલ્મ આજે ૧૭ નવેમ્બરે રીલીઝ થઈ રહી છે. સિનેપોલીસ ખાતે ગુરુવારે રાત્રે સંખ્યાબંધ મિત્રો, ઢગલાબંધ આરજે, કલાકારો, મિત્ર દંપતી ફિલ્મ નિર્માતા આરતી અને ડાયરેક્ટર સંદીપ પટેલના ટોળાબંધ વેલવીશર્સની હાજરીમાં ફિલ્મનું પ્રીમિયર યોજાઈ ગયું. આ ફિલ્મમાં પરફોર્મન્સ તો પ્લસ પોઈન્ટ છે જ પણ આ ઉપરાંત ડાયરેકશન, મ્યુઝીક, બેકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝીક, એડીટીંગ, કેમેરા, લોકેશન્સ સહીત ફિલ્મ દરેક એરિયામાં સ્કોર કરે છે. કોલેજીયન્સને ખાસ ગમે એવી ફિલ્મ છે.

ફિલ્મની સ્ટોરી સ્ટ્રીટસ્માર્ટ સોફ્ટવેર એન્જીનીયર (એ આવીને એકવાર એન્ટર મારે એટલે પ્રોબ્લેમ સોલ્વ થઈ જાય એવો!) સાગર (મલ્હાર), બ્રેકઅપ સ્પેશિયલિસ્ટ આરજે અંતરા (આરોહી), અને રામજાણે શેનો બીઝનેસ કરે છે એવા બિઝનેસમેન આદિત્ય(પ્રતિક ગાંધી) વચ્ચેના લવ ટ્રાયેન્ગલની છે. સાગર અમદાવાદની પોળમાં રહે છે અને ટીપીકલ પોળવાસીની જેમ મમ્મીને અમ્મી (બે મારી અમ્મી થેપલા બનાવે છે કંઈ....) કહે છે. સુપર ટેલેન્ટેડ મલ્હાર ક્ન્સીસ્ટન્ટ રીતે ભાષા જાળવી જલસા કરાવી દે છે. હીરો સાગરના ભાઈબંધો બીજી ફિલ્મોની જેમ જ, બધા કોમેડિયન છે અને કોમેડી અને ટ્રેજેડી સીન વખતે હીરોની આસપાસ વીંટળાઈ વળે છે! ફિલ્મમાં દીવ, દરિયો અને દારુ પણ છે, પણ પરફોર્મન્સ સારું છે. પ્રતિક, આરોહી અને આરતીબેનનું પણ એટલું જ દમદાર પરફોર્મન્સ છે. સોફ્ટવેર એન્જીનીયર સાગર, આરજે અંતરા અને બિઝનેસમેન આદિત્ય કઈ રીતે ભેગા થાય છે, ત્યાંથી લઈને એમને હેપી એન્ડીંગ સુધી પહોંચાડવા સુધીમાં ‘બે એકદમ જકડી રાખે એવું પિચ્ચર છે યાર ! બે જકડી રાખઅ એટલે સીટબેલ પેરીને પિચ્ચર જોવા બેઠા હોઈએ એવુ ફીલિંગ નઈ યાર !’ હવે એમ ના કહેતા કે યાર તમે ફિલ્મ રીવ્યુ લખ્યો એમાં તમે કોઈ સીન માટે હોલિવુડની ફલાણી ફિલ્મના ફલાણા સીનની જદ્દોજહદ ફિલ આવે છે, કે ડાયરેકશનમાં ઇટાલિયન ડાયરેક્ટર રોઝ સૌલો જેવો સટલ ટચ દેખાય છે, એવું કહીને તમે કેટલી વિદેશી ફિલ્મ જુઓ છો એવું બધું નથી ઝાડવું? ના, યાર આ સંપૂર્ણપણે ગુજરાતી ફિલ્મ છે અને એમાં તમને ગુજરાત, ગુજરાતી, ગુજરાતીપણા સિવાય કશાની મહેંક નહીં આવે! એ પણ એકદમ ફ્રેશ મહેંક... બે પેલું ‘બેટા મહેંક તું ફ્રેશ થઈ ને આવ એટલે હું ગરમાગરમ થેપલા બનાવું’ એવું નઈ બે ....

અને હા, ફિલ્મમાં અમે અને ડુપ્લીકેટ અમદાવાદી તરીકે પ્રખ્યાત એવા - લઘરવઘર અમદાવાદી- અમે બંનેએ સજોડે (બેઉ ‘પોતપોતાના સજોડે’ યાર!) નાનકડો ગેસ્ટ રોલ પણ કર્યો છે. તો ક્યારે જાવ છો જોવા? અને હા, આ લિંક કે પોસ્ટ શેર કરવાનું ભૂલતા નહીં.... બધું કહેવું પડે ?

Wednesday, November 15, 2017

હેડફોન્સની આંટીઘૂંટી

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી ૧૫-૧૧-૨૦૧૭

ઔરંગઝેબ સવારે મોર્નિંગ વોકમાં નીકળે ત્યારે બગીચામાં મોબાઈલના કર્કશ સ્પીકર્સ પર જુના ગીતો કે ભજનો વગાડતા કાકા-કાકીઓ એને સામે મળતા. યુવાનો અને ભાભીઓમાં એટલું તો દાક્ષિણ્ય જોવા મળતું કે તેઓ હેડફોન્સ લગાડીને સંગીત સાંભળતા. પરંતુ તેઓ એ સંગીતના તાલ સાથે ડોકું હલાવતા રહેતા એમાં ઘણીવાર ગેરસમજ થતી, ખાસ કરીને ભાભીઓને લીધે. રાજ્યમાં હેડફોન્સ પહેરીને રસ્તે જતા લોકોને રથ કે ઘોડાના ડાબલા સંભળાતા નહીં એટલે એ અથડાઈ જતા અને જે ક્ષણભરમાં મારામારીમાં ફેરવાઈ જતું. આ બધાથી કંટાળીને ઔરંગઝેબે સંગીત પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો. આવું તમે ઇતિહાસમાં તમે નહીં ભણ્યા હોવ. તમે માત્ર એટલું જ વાંચ્યું હશે કે ઔરંગઝેબ સંગીતનો ઔરંગઝેબ હતો. પણ આજના દોરમાં જે રીતે ઐતિહાસિક તથ્યો સાથે ચેડા કરીને ફિલ્મો બનાવવામાં આવે છે એ જોતાં ભવિષ્યમાં સંજય લીલા ભણસાલી કે આસુતોષ ગોવારીકર ‘ઔરંગઝેબ-દિલરસબાનું બેગમ’નામની ફિલ્મ બનાવે એમાં આવું બધું જોવા મળે તો નવાઈ નહિ. અત્યાર સુધી આપણને ઈતિહાસ પણ તોડીમરોડીને ભણાવવામાં આવતો હતો એટલે પણ વિવાદો તો રહેવાના. કદાચ આ સમસ્યાનો અંત ત્યારે જ આવશે જયારે અમારા લખેલા લેખ ગુજરાતી અને ઇતિહાસના પાઠ્યપુસ્તકોમાં છપાવા લાગશે. પર વો દિન કહાં ? 
 
આપણે આપણા તથ્યો સાથે આગળ વધીએ. આપણે જોયું કે ઔરંગઝેબના સંગીતદ્વેષ પાછળ જે હેડફોન જવાબદાર હતા એ હેડફોન્સ અત્યારે પાણી-પૂરી સાથે મફત મળતી મસાલા પૂરીની જેમ મોબાઈલ સાથે મફત મળે છે. અહીં જ્યાં અખબારોની મફત ગીફ્ટ માટે આખું અમદાવાદ સવારમાં હાથમાં કાતર પકડતું હોય, ત્યાં મફત મળતું હોય તો ‘હશે, કાલે પેટ સાફ આવશે’ એમ કહીને અમદાવાદીઓ દીવેલ પણ પી લે એવી જૂની છાપ પણ હોય, ત્યારે ‘મુફત કે મૂળે કી કેલે જૈસી મજા’ એ કહેવત મુજબ મફત મળતા હેડફોનનો ઉપાડ પણ ઘણો છે. એમાં ખોટું કંઈ નથી. એમ તો સસ્તું મળે એ માટે અમેરિકન્સ થેન્ક્સ ગીવીંગ પર બ્લેક ફ્રાઈડે સેલ માટે ગુરુવારે રાતના ઠંડીમાં સ્લીપિંગ બેગમાં ઘૂસીને જાણીતાં સ્ટોર્સની બહાર લાઈન લગાવી દે છે. આપણે જોવા નથી ગયા, બાકી ચાઈનામાં પણ આવું જ થતું હશે. ટૂંકમાં અમદાવાદીઓને બદનામ કરવાની જરૂર નથી.

હેડફોન્સના વાયરની લંબાઈ બાબતે ઉત્પાદનકર્તાઓ એકમત નથી. અમુક એટલા લાંબા બનાવે છે કે એનો ઉપયોગ દોરડા કૂદવાની કસરત કરવામાં પણ થઈ શકે. અને અમુક કંજુસીયાઓ એટલા ટૂંકા બનાવે છે કે પેન્ટના ખીસામાં ફોન મુક્યો હોય તો ઈયર પ્લગ કાન સુધી પહોંચાડવા માટે પેન્ટ છાતી સુધી ખેંચીને પહેરવું પડે. લાંબા ટૂંકા એવા આ વાયરો વાળા આ હેડફોનને વાપર્યા બાદ મુકવા માટે બે પદ્ધતિ પ્રચલિત છે. એક, ઉત્તરાયણમાં ધાબા ઉપર દોરી બચાવવાનું અભિયાન કરતાં કાકા જેવા લોકોની જેમ વાયરોનો પદ્ધતિસર લચ્છો બનાવીને મુકવા. બે, હેડફોનનો જ્યાં જગ્યા મળે ત્યાં ઘા કરી દેવો .

બાકી હેડફોન સંબંધિત સર્વસામાન્ય અનુભવ એવો છે કે કાયમ હેડફોન વાપરનાર જિંદગીના સરેરાશ ૭૮૩૪ કલાક વાયરોના ગૂંચળા ઉકેલવામાં કાઢી નાખે છે. આવું કોઈ અમેરિકન સંશોધન નથી. આ અમારો અંદાજ છે. અને એ પણ કન્ઝર્વેટીવ. હેડફોનના ગૂંચળા ઉકેલવાનો અઠંગ ખેલાડી જલેબીના ગૂંચળાને ઉકેલી, એની ચોપસ્ટીક બનાવીને એનાથી પપૈયાનો સંભારો ખાઈ શકે. માશુકાની કુંતલાકાર ઝુલ્ફો મહીં આંગળીઓ પસવારવા ઉત્સુક ફેસબુક કવિ હેડફોનના ગૂંચળા પરથી પ્રેરણા લઇ માશુકાની યાદમાં કવિતા ઘસી શકે. આફ્રિકન માશુકા ધરાવતા કવિઓ હેડફોન ઉપરાંત માંજાના ગૂંચળા પણ આસાનીથી ઉકેલી શકે. ખરેખર તો શેમ્પૂની જાહેરાતમાં આવતી કન્યા અંબોડો છોડે અને એના રેશમી વાળ છુટ્ટા થઇને ઘોડાના પૂંછડાની જેમ લહેરાવા માંડે એવા કેબલ સાથેના હેડફોન બનાવવા એ આજની તાકીદની જરૂરિયાત છે. જોકે મોબાઈલને વોટરપ્રૂફ બનાવવામાં હેડફોનનો જેક નડતો હોઈ હવે તો નવા મોંઘા ફોનમાં વાયર વગરના હેડફોન્સ આવે છે.હેડફોનને લઈને કેટલીક સમસ્યાઓ પણ સામે આવી છે. બહેરાશના પેશન્ટો વધી રહ્યા છે. પત્નીઓની ફરિયાદ છે કે એમના પતિ એમની વાત સાંભળતા નથી અને એથી પતિ-પત્ની વચ્ચે વૈમનસ્ય વધી રહ્યું છે. હેડફોન પહેરીને મોબાઈલ પર વાત કરનારા જોનારને મોટેભાગે સ્વગત બબડતા ગાંડા જેવા દીસે છે. આ કારણથી એન્ગેજમેન્ટ પણ તૂટી શકે છે. આ ઉપરાંત કાનમાં સંગીત વાગતું હોય ત્યારે બહારનું સંભળાતું નથી એટલે હેડફોન પહેરેલો વ્યક્તિ જોરથી બોલે છે. હેડફોન પહેરનાર સંગીત કે વાતચીતમાં એવા ખોવાઈ જાય છે કે એને સ્થળ, કાળ, દુનિયા, ટ્રાફિકની તમા નથી રહેતી. આમ હેડફોનધારકને આસ્તિક ગણી શકાય કારણ કે એ બધું ભગવાનને ભરોસે છોડી દે છે.

મોબાઈલમાં વપરાતા હેડફોન્સને હેન્ડ્સ ફ્રી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે વાત કરતી વખતે માણસના હાથ ફ્રી રહે છે, એ ડ્રાઈવિંગ કરી શકે છે, રીમોટથી ટીવી ચેનલ બદલી શકે છે. સાઉથ ઇન્ડીયન ફિલ્મનો હીરો તો હેન્ડ્સફ્રી હોય તો હાથથી મારામારી અને વખત આવ્યે વાયરોનો ઉપયોગ વિલનને ગબડાવી પાડવા કે ગળું દબાવવા કરી શકે. હાથ ફ્રી રહે તો આપણા ગુજ્જુભાઈઓ મસાલો મસળતા જાય અને વાત કરતા જાય. ઢોલીડાને નવરાત્રીમાં ખણવાની પણ ફુરસદ નથી હોતી એના માટે આમ હેન્ડ્સ ફ્રી એ વરદાન છે, પરંતુ એ ઢોલ ટીચતો હોવાથી એકંદરે સામેવાળાને કશું સંભળાતું નથી. ટૂંકમાં હેડફોન વરદાન પણ છે અને પ્રોબ્લેમ પણ છે, એ તમે કેવી રીતે ઉપયોગ કરો તેના પર આધાર રાખે છે.

મસ્કા ફન


કોઈ પોતાના ગામના રીક્ષાવાળાને સારા નહી કહે.

Wednesday, November 08, 2017

ખીચડી ઓવરરેટેડ છે

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી ૦૮-૧૧-૨૦૧૭

ખીચડીને નેશનલ ડીશ જાહેર કરવાની વાત ઉડી એમાં ગામ ગાંડું થયું છે. સૌ જાણે છે ખીચડી જેનું પેટ ખરાબ હોય, અને સતત બહારનું ખાઈને કંટાળ્યા હોય એવા લોકોનો ખોરાક છે. ખીચડી માંદા લોકો માટે બને છે અને એટલે જ તહેવારોમાં કદીય ખીચડી બનતી નથી. આદિકાવ્ય રામાયણમાં ભગવાન રામના લગ્નનો પ્રસંગ સૌથી ભવ્ય ગણાયો છે. એમાં બનેલા બત્રીસ પકવાન અને તેત્રીસ શાકનું વર્ણન રામાયણમાં આવે છે. પરંતુ મેનુમાં, અને પ્રાઈવેટમાં કૈકેયીએ પણ આ પ્રસંગે ખીચડી બનાવડાવીને ખાધી હતી એવો પણ ઉલ્લેખ જોવા મળતો નથી. મોડર્ન લગ્ન પ્રસંગમાં પુલાવ, બિરીયાની, ભાત હોય છે પરંતુ ખીચડી નથી બનાવવામાં આવતી. આવી ખીચડીને માથે ચઢાવનારાને પકડીને જાહેરમાં ફટકારવા જોઈએ. ભલે અમારા કોઈ લેખક મિત્રને અમારી વાતમાં અસહિષ્ણુતા દેખાય. ખીચડી ઓવર રેટેડ છે, છે અને છે, તમારાથી થાય એ ભડાકા કરી લો.


ખીચડીની શોધ કરનાર કોઈ મહા આળસુ જ હશે. એમાં માત્ર દાળ-ચોખા-હળદર-મીઠું નાખી ચઢાવવા મૂકી દેવાનું હોય છે. કુકરની સીટી ગણવાનું કામ પણ મોટે ભાગે આઉટસોર્સ થતું હોય છે. આવી ખીચડી બની જાય પછી એમાં ઘી, દહીં, છાશ, અથાણું, રતલામી સેવ, ડુંગળી, લસણની ચટણી, અને કવચિત ફુરસદ હોય ને શાક બનાવ્યું હોય તો એનો રસો નાખી એમાં સ્વાદ લાવવાની મહેનત થાય છે, જેને અમે થાળીમાં વઘાર કરવાની ક્રિયા કહીએ છીએ. જેમને ભાવતી હોય એમને મુબારક, અમે માંદા પડીએ ત્યારે અમને ખીચડી બિલકુલ ભાવતી નથી, બલકે અમે જયારે ખીચડી ખાઈએ છીએ ત્યારે માંદા પડીએ છીએ.

આપણે ગુજરાતીઓ છીએ એટલે આપણને ગુજરાતી વાનગીઓ નેશનલ ડીશનું માન પામે એ જ ગમે. એટલે અમારું સજેશન છે કે ખીચડીના બદલે ગાંઠીયાને નેશનલ ડીશ જાહેર કરવી જોઈએ. કાઠીયાવાડમાં તો સવારે બ્રશ કરવાને બદલે દસના ગાંઠીયા ખાવાનો રીવાજ છે. ગાંઠીયા નેશનલ ડીશ બને તો સાથે સાથે મરચા, પપૈયા, અને તેલમાં તળવા માટે મગફળીની ખેતીમાં વૃદ્ધિ થાય અને ખેડૂતો બે-પાંદડે થાય. મરદની મુછોના મરોડ અને ગાંઠીયાના વાટામાં પડતા વળમાં ભલભલાને ઝૂકાવવાની ક્ષમતા છે. ગાંઠીયા ખીચડી જેટલા જ પેટ માટે ફાયદાકારક છે. એમાં ભરપુર સોડા આવતો હોઈ ગાંઠીયા ખાધા પછી સોડા ન પીવો તો પણ ચાલે. ગાંઠીયા નેશનલ ડીશ બને તો દેશમાં સોડા ઇન્ડસ્ટ્રીનો પણ વિકાસ થાય અને અમુક બ્રાન્ડના વોશિંગ પાઉડરના શેરો પણ ઉંચકાય. એક અફવા મુજબ ગુજરાતમાં ગાંઠીયાની લોકપ્રિયતા અને એક ચોક્કસ વોશિંગ પાઉડરના ઉદયની વચ્ચે ગુજરાત યુનીવર્સીટીના એક સંશોધક બહેનને સારું એવું કોરીલેશન જોવા મળ્યું હતું.

જો ગાંઠીયા હેલ્ધી ન લાગતા હોય તો કંઈ નહીં, ખાખરાને નેશનલ ડીશ જાહેર કરો. ભલે એમાં ગાંઠીયા જેવો તોફાની ટેસ્ટ કે લલચાવનારી સોડમ નથી છતાં ખીચડી કરતા હજાર દરજ્જે સારા. ખાખરા સુકા હોવાથી ખીચડીની જેમ સાંજ પડે નિકાલ નથી કરવો પડતો. ખાખરા મુસાફરીમાં સાથે પણ લઈ જઈ શકાય છે. રૂઢિચુસ્ત રસોઈ કરનારા ખીચડી મોટે ભાગે સાંજે બનાવે છે, જયારે ખાખરા ચોવીસ કલાક ખાઈ શકાય છે. એ ઠંડા જ હોઈ એ ઠંડા થઈ જવાની ભીતી નથી રહેતી. એનો તો આકાર પણ ડીશ જેવો જ હોય છે, અને એટલે જ મરચાં, ચટણી વગેરે ખાખરામાં ભરીને ખાઈ શકાય છે. ખાખરાને કારણે બહેનોને રોજગાર મળે છે. એના પર જીએસટી ઘટાડીને પાંચ ટકા કરવામાં આવ્યો છે જે ખાખરાને નેશનલ ડીશ બનાવવામાં આવે તો માફ પણ કરી શકાય.

અમારી જેમ ખાખરા તમને ન ભાવતા હોય તો પછી ખમણનો વારો કાઢો. કેમ ચરોતરનો શો વાંક? ખમણમાં નરમાશ છે. નજાકત છે. જો મોટા ચોસલેદાર ખમણને સિવિલ એન્જીનીયર સિવાયનું કોઈ ઊંચકે તો ડીફલેક્શનની ગણતરીમાં ગોથા ખાઈ જાય અને ખમણ જો એક તરફના ખૂણાથી ઊંચકે તો હાથમાં ટુકડો આવે અને વચ્ચેથી પકડે તો બેઉ તરફના છેડા ડીફલેક્શનને કારણે ડીશમાંથી ઉપર આવવા માટે તૈયાર નથી થતા. ખમણ સ્પોન્જી હોય છે એટલે છેલ્લા ખમણને તમે ડીશમાં ચારેતરફ ફેરવીને ચટણી, કોથમીર, કોપરું વગેર સાફ કરી શકો છો. આમ જાતે વાસણ સાફ કરવાના હોય તો એમાં સવલત રહે છે. જોકે ખમણને જો નેશનલ ડીશ જાહેર કરવામાં આવે તો સૌ પહેલા એના ફોટા સાથે દેશમાં એક ચોખવટ કરવી પડે કે આ વાનગી ‘ખમણ’ છે, થ્રી ઇડીયટસમાં કરીના જેની વાત કરે છે એ ‘ઢોકલા’ નહિ. જેમ આપણે ત્યાં જેમ બધા હિન્દી ભાષીઓને ‘ભૈયા’ કહેવાનો રીવાજ છે એમ ત્યાંની પબ્લિક આપણા ઢોકળા, ખમણ, ઇદડા વગેરેને ‘ઢોકલા’ જ કહે છે. અમારું ચાલે તો જેને ‘ઢોકળા’ શબ્દનો ઉચ્ચાર બરોબર આવડતો ન હોય એને એક ઢોકળું ખાવા પણ ન દઈએ.

હજી અમદાવાદી તરીકે આ યાદીમાં અમે ઊંધિયું, ફાફડા, જલેબી, ઘારી અને દાલવડાને પણ ઉમેરી શકીએ એમ છીએ કારણ કે એમાં પહેલા ચાર તહેવાર સાથે સંબંધિત છે જે પ્રજા દ્વારા ઉજવાય છે અને દાલવડા ચોમાસા સાથે સંકળાયેલા છે જે દેશની અગત્યની ઋતુ છે. જેમ વેલેન્ટાઈન ડેના નામે ગ્રીટિંગ કાર્ડ, ટેડી ડેના નામે ટેડીબેર અને ચોકલેટ ડેના નામે ચોકલેટનો વેપારને ઉત્તેજન અપાયું એ જ રીતે આ વાનગીઓનું તો વ્યવસ્થિત માર્કેટિંગ પણ થઇ શકે એમ છે. અને આ રીતે પણ ખુશ્બુ ગુજરાત કી આખા દેશમાં પ્રસરતી હોય તો અમને બ્રાંડ એમ્બેસેડર બનવામાં ચોક્કસ રસ છે. મળો યા લખો, અમને.

મસ્કા ફન


પકો: બોથડ પદાર્થની શોધ કોણે કરી હતી અને કયા હેતુથી કરવામાં આવી હતી ?

બકો: બોથડ પદાર્થની શોધ છાપાવાળાઓએ કરી હતી અને હત્યાનું રીપોર્ટીંગ કરવા માટે કરી હતી.

Wednesday, November 01, 2017

ગબ્બર સિંગ વિષે વધુ સંશોધન

કટિંગ વિથ અધીર-બધિર અમદાવાદી ૦૧-૧૧-૨૦૧૭

પ્રેમ અને ગબ્બર સિંગ આ બે વિષય પર અત્યાર સુધી જેટલું લખાયું છે એટલું હજુ એક સદી સુધી લખાશે તો પણ બીજી એક સદી સુધી લખાય એટલું બાકી રહેશે. હમણાં બાબાભાઈએ જી.એસ.ટી.ને ગબ્બર સિંઘ ટેક્સ તરીકે ઓળખાવ્યો. એમનો નિર્દેશ ટેક્સની ઉઘરાણીની પદ્ધતિ કે પછી ટેક્સની યથાર્થતા વિષે હતો તે સ્પષ્ટ નથી થતું; બાકી શોલેમાં ગબ્બર સિંગ સ્પષ્ટ હતો. એ માનતો કે ગબ્બરના તાપથી પ્રોટેક્શનના બદલામાં રામગઢની પ્રજા પાસેથી એ થોડું અનાજ માગે છે એ કોઈ જુલમ નથી. ટૂંકમાં અમે ધાડ પાડીને લઇ જઈએ એના કરતા તમે સામે ચાલીને અનાજ-સામાન આપી દો. ખરી વાત છે, ઇન્કમટેક્સની કાર્યવાહીથી બચવા વી.ડી.એસ. સ્કીમ છે એ કૈંક આવી જ છે! લોકશાહીમાં આવું જ હોય. 

સોશિયલ મીડિયામાં ભલે ગબ્બરને સંત ઠરાવવાની કોશિશ થઇ હોય, પણ હકીકત એ છે કે ગબ્બર સિંગ નિર્દયી હતો. ઠાકુરના કુટુંબને એણે નિર્દયતાથી ઠાર માર્યું હતું. એ શેખીખોર હતો. સ્ટોક માર્કેટની જેમ એના માથાનો ભાવ વધઘટ થતો હશે કે બીજું કંઈ પણ એ વારેઘડીએ ઊંચા ખડક પર બેઠલા એના સાંભાને પૂછતો કે આજકાલ સરકારે મારા માથા પર કેટલું ઇનામ રાખ્યું છે? અને સાંભા જે તે દિવસનો ભાવ જણાવતો. આ સાંભો સરકારી કર્મચારીની જેમ આખી ફિલ્મમાં માત્ર એક ડાયલોગ બોલે છે અને એક ગોળી છોડે છે, છતાં પગાર પૂરો લે છે. આમ તો ગબ્બરની આણ એના અડ્ડાથી લગભગ પચાસ કોસ (૯૦ કિમી.) સુધી હતી; આમ પોતાના વિધાનસભા ક્ષેત્રમાં ધાકમાં હોવા છતાં એ છોડીને એણે લોકસભા ક્ષેત્રમાં ફેલાવાની કોશિશ નહોતી કરી એટલો એ સંતોષી હતો.

ગબ્બર થોડોક સ્થૂળકાય હતો. એના અડ્ડા પર લાકડા બાળીને ખાવાનું પકવવામાં આવતું. રામગઢમાં ગેસ એજન્સી નહોતી અને એ જમાનામાં સબસીડી જમા કરાવવા માટે જનધન ખાતા પણ નહોતા એની અસર અહીં સ્પષ્ટ જોઈ શકાય છે. બીજું, એના સાથીદારોમાં એનું નમક અને ગોળી ખાનારા હટ્ટાકટ્ટા છે. ગબ્બરના અડ્ડામાં એકેય સ્ત્રી નહોતી અને ગબ્બર સહિત બધા સાથીદારોએ પુરુષોના હાથનું બનાવેલું ભોજન ખાઈને તબિયત બનાવી હતી એવું જણાય છે. ગબ્બર તમાકુ ખાતો પણ સ્ટાઈલ અમારા વહાલા ઉત્તર ગુજરાતવાળા કરતા જુદી. આપણાવાળાને તો તમાકુ ચોળ્યા પછી ચૂનો ઉડાડવા માટે તાલી પાડીને બે-ચાર જણાને છીંકો ખવડાવીએ નહી ત્યાં સુધી કિક ન વાગે, જયારે ગબ્બર તમાકુ ચોળતો ઓછું અને ચોળ્યા પછી સીધો એનો ફાકડો મારી દેતો. આમ કરવામાં ફક્ત ખાનારને છીંકો આવે, પરંતુ શોલે ખુબ લાંબી ફિલ્મ હતી એટલે ગબ્બર આણી મંડળી છીંકો ખાતો હોય એવા સીન કપાઈ ગયા હશે એવું અમારું માનવું છે. ગબ્બર વચનનો પાક્કો છે. એણે ઠાકુરને કહ્યું હતું કે કોઈ જેલ એને લાંબો સમય સુધી અંદર નહીં રાખી શકે અને એણે એ કરી બતાવ્યું. લલિત મોદી અને વિજય માલ્યાના ભાગવાની જેટલી ચર્ચા સોશિયલ મીડિયામાં થઇ છે, એટલી ચર્ચા શોલેમાં ગબ્બરના ભાગવા વિષે નથી થઇ એ જોતાં ભીનું સંકેલાયું હોવાની શક્યતા નકારી શકાય નહિ.

ગબ્બર ડેલીગેશન ઓફ ઓથોરીટી નામના મેનેજમેન્ટ પ્રિન્સિપલનો સારો ઉપયોગ કરતો હતો, અને જ્યાં સુધી એના ફોલ્ડરોથી કામ ચાલતું હોય ત્યાં સુધી પોતે, એટલે કે મેનેજરના સમયનો બગાડ કરવામાં માનતો નહોતો. રામગઢમાંથી ગબ્બર સિંગ ટેક્સરૂપે અનાજ ઉઘરાવવા એણે એના ત્રણ માણસોને મોકલ્યા હતા. ગબ્બર મેનેજમેન્ટની રીતે પ્રોડક્ટીવીટી સમજતો હતો. એના ત્રણ માણસો બે જણ સામે હારીને આવે એ કંપનીને ના પોસાય એ સ્પષ્ટ પણે સમજતો હતો. અને આવા નકામાં માણસોને ફાયર કરવાની પ્રથા ૧૯૭૫માં ગબ્બરે શરુ કરી હતી.

‘જર જમીન અને જોરુ, આ ત્રણેય કજીયાના છોરું’ આ કહેવત ગુજરાતી હોવા છતાં અને ગબ્બર ગુજરાતી ન હોવા છતાં ગબ્બરે સાંભળી હતી. ગબ્બરને બૈરી-છોકરાં પણ નહોતા. એટલે કહી શકાય કે એ એના કામથી કામ રાખતો હતો. એ કોતરોમાં રહેતો હતો એટલે એની પોતાની જમીન અને એ કારણે ઝઘડાનો સવાલ નહોતો. હથિયારોની લેવડદેવડ દરમિયાન નેગોશીએશનના ભાગ રૂપે વધારાના રૂપિયા ખર્ચ્યા વગર એ હેલનના ડાન્સ જોતો હતો અને એ જોતજોતા એ રૂપિયા ઉછાળતો નથી, જે ગબ્બરની ઇકોનોમિક વર્કિંગ સ્ટાઈલ અને બેલેન્સ ઓફ માઈન્ડ બતાવે છે. અરે, બસંતીનો ડાન્સ જોવા રૂપિયા ન ખર્ચવા પડે એના માટે એ વીરુને પકડીને બાંધી દે છે, અને સાંસ અને પાંવની સિનર્જી બસંતીને સમજાવે છે.

આટલી ખૂંખાર ડાકૂ ટોળી હતી છતાં તમને સાંભા અને કાલીયા સિવાય બીજા કોઈ ડાકૂના નામ ખબર છે? અને કેમ ફક્ત ગબ્બર જ બોસ? સંસ્કૃતમાં એક સૂત્ર છે ‘बहवो यत्र नेतार:, सर्वे पण्डित मानिना:। सर्वे मह्त्व मिच्छंति, तद् राष्ट्र भव सीदति ।। અર્થાત, જ્યાં બહુ બધા નેતાઓ હોય અને દરેક મહત્વાકાંક્ષી હોય એવા જૂથ કે ટોળીનો નાશ થાય છે. શક્ય છે ગબ્બર સિંઘના સ્કુલ શિક્ષક બાપા હરીસિંઘે એને આ શીખવાડ્યું હોય જેના કારણે ગબ્બરે ડેપ્યુટી સરદાર જેવી કોઈ પોસ્ટ ઉભી કરી નહોતી. ગબ્બર સર્વેસર્વા હતો. એકંદરે ગબ્બર સિંઘ નિર્દયી હોવા છતાં એની કાર્યપધ્ધતી અનુકરણીય હતી, અને એમાંથી મેનેજરો અને રાજકારણીઓને બોધ મળી રહે છે. આવા ગબ્બરને ફિલ્મના અંતમાં ડીએસપીએ ઠાકુરની પાનીમાંથી (ઠાકુરને હાથ નહોતા) છોડાવ્યો તો હતો. પરંતુ પછી એને ફાંસી થઇ હતી કે પછી અડધી રાત્રે કોર્ટ ખોલાવીને એના બચાવવાની કોશિશ થઇ હતી એ જાણવા આપણે શોલેની સિકવલ બને એની રાહ જોવી રહી.

મસ્કા ફન

આ ટેક્સની રામાયણ એટલા માટે છે કે આપણી વેપારી પ્રજા બસંતી જેવી છે જેમને ‘બેફિઝુલ ટેક્સ દેને કી આદત નહીં હૈ’.